Wokół chińskiej herbaty. Czajniki z Yixing

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Czajniki z najsłynniejszej chińskiej manufaktury Yixing można będzie oglądać na wystawie otwieranej we wrześniu we wrocławskim Muzeum Narodowym.

W sumie wystawionych zostanie 160 wspołczesnych imbrykow wykonanych między 1950 a 2005 rokiem.Chiny są ojczyzną herbaty, tam wykształciła się roślina herbaciana Camellia sinensis i zrodził się zwyczaj spożywania wywaru z jej liści.

Według legendy napoj ten odkrył cesarz Shennong zwany „Boskim Rolnikiem" uważany za patrona medycyny i rolnictwa (panował w latach 2737-2967 p.n.e.). Pewnego dnia do gotowanej przez niego wody wpadło kilka listkow z rosnącego obok krzaka. Cesarz pod wpływem pięknego zapachu wypił wywar i od tego momentu zaczął go regularnie przyrządzać. Pierwsza udokumentowana wzmianka o herbacie pojawiła się w III w. p.n.e. Przez stulecia zmieniały się receptury przygotowywania tego napoju - początkowo używano suszonych liści, ktore gotowano jak zupę w wodzie z dodatkiem warzyw, owocow i przypraw, poźniej preparowano herbaciane „cegiełki" wytwarzane ze zmielonych liści, podawano też herbatę ubijaną.

W XV wieku zaczęła się upowszechniać herbata liściasta, ktorą zaparzano wrzątkiem. Nowa metoda, ktora stała się obowiązująca w następnych stuleciach spowodowała, że konieczne stało się produkowanie odpowiednich naczyń. W XVI wieku w Chinach zaczęto wytwarzać pierwsze czajniki, ktore szybko stały się najważniejszym elementem zastawy do herbaty i niezbędnym przedmiotem w wyposażeniu chińskiego gospodarstwa domowego. Na przestrzeni wiekow zmieniał się wygląd czajnikow i materiał, z ktorego je wykonywano - była to porcelana, kamionka, metal, szkło a nawet kamień. Naczynia bogato zdobione, wykonane ze złota lub srebra używała mało wyrobiona artystycznie grupa nowobogackich. Mnisi i ludzie wykształceni cenili proste, pozbawione jaskrawych kolorow wyroby z manufaktury Yixing. Do ich produkcji używano gliny zawierającej m.in. duże ilości tlenkow żelaza, dzięki ktorym przybierały one barwy od żołtawych i czerwonopomarańczowych po ciemnobrązowe wpadające w czerń. Nie szkliwiono ich, a gładką jednobarwną powierzchnię zdobiono wyrafinowanymi w swej prostocie ornamentami inspirowanymi naturą. O niepowtarzalności czajnikow z Yixing decydowało bogactwo ich kształtow. Obok form abstrakcyjnych i geometrycznych powstawały czajniki w kształcie daktyli, kwiatow lotosu czy pędow bambusa. Budowa i materiał, z jakiego zostały wykonane idealnie nadawały się do parzenia herbacianych liści. Niewielkie, o porowatych ściankach rozgrzewały się powoli i utrzymywały długo ciepło napoju, latem zabezpieczały go przed zepsuciem. Na wystawie pokazane zostaną czajniki wytwarzane w wytworniach Yixing w wieku XX.

Obok tych o klasycznych wzorach można będzie zobaczyć imbryki w kształcie domkow, łodek, mostkow, zwierząt i postaci ludzkich. Wszystkie eksponaty są sygnowane, pochodzą ze zbiorow chińskiej kolekcjonerki Tang Jun Ling. Na wystawie pokazane tez zostaną inne wspołczesne przybory do parzenia herbaty oraz rożne rodzaje herbaty.