MARCIN HARLENDER

Białe kreski nowe to podsumowanie wieloletniej pracy analitycznej nad pojęciem dzieła sztuki. Praca ta skierowana była głównie na eliminację drugorzędnych (anegdotycznych) czynników warunkujących powstanie i percepcję zjawiska określanego wspomnianym mianem. Jest to również próba określenia na nowo zarówno społecznej jak i indywidualnej roli jaką fenomen dzieła sztuki odgrywa w całej otaczającej nas rzeczywistości.

1. H. 09.09.02

Bardzo skrócona historia i teoria Białej Kreski

`Życie tak bardzo odwraca naszą uwagę, że nawet nie mamy czasu zobaczyć

... od czego`

Frantz Kafka Idea Białej Kreski sięga swoimi korzeniami roku 1978 i ma swoje źródło między innymi w tworzących się w owym czasie teoriach minimal- artu oraz w o wiele wcześniejszych koncepcjach artystycznych Kazimierza Malewicza. Podstawowym założeniem było również poszukiwanie maksymalnie prostego i uniwersalnego 'znaku-symbolu'* mogącego odzwierciedlić zarówno wspólnotę, jak i indywidualność ludzkiego bytowania na Ziemi. Założenia te nie mogły jednak zostać zrealizowane w sposób banalny i pozbawiony tej szczególnej energii, która charakteryzuje wszelkie dzieła sztuki. Potrzebna była wieloletnia analityczna praca polegająca głównie na stopniowej redukcji stosowanych środków formalnych. Najważniejszy, decydujący etap tej pracy przypadł na lata dziewięćdziesiąte ubiegłego wieku. Pierwszym z przełomowych wydarzeń na tej drodze była Akcja Plastyczna – Malowanie Ulicy (Wrocław 2-3.09.90). Wtedy to po raz pierwszy objawiły się jeszcze żółte kreski, w dużej masie i z dodatkową oprawą. Forma jednak ulegała stopniowym przemianom i w rok później w trakcie malowania ulicy w Lublinie pojawiły się Białe Kreski. Dalsza praca nad redukcją formy pozwoliła na ograniczenie liczby kresek do siedmiu, a następnie do trzech. Brakowało jednak jeszcze jakiegoś szczególnego wyróżnika, pozwalającego uznać pojedynczą białą kreskę za szczególny byt samoistny-Dzieło Sztuki. Ów wyróżnik został skrystalizowany w trakcie pracy nad cyklem Znaki intymne w 1997 roku. Elementem decydującym okazały się być ostre krawędzie, w szczególny sposób wydobywające białe kreski z otoczenia. Pierwsza, samodzielna Biała Kreska powstała w trakcie performance ilustrującego wykład O niektórych praktykach artystycznych, ich źródłach, konsekwencjach oraz warunkach i możliwościach zastosowania (BWA we Wrocławiu 03.03.99). Od tego momentu Biała Kreska mogła już zupełnie samodzielnie przejawiać się w różnej skali i w różnych kontekstach bądź to stanowiąc wizualną dominantę, bądź też uzupełnienie przestrzeni traktowanej jednocześnie jako tło dla dzieła, jak też jako samo w sobie dzieło sztuki. Spełniając założone wcześniej warunki Biała Kreska staje się swoistym generatorem idei podkreślającej szczególną tajemnicę bytu człowieka tak na Ziemi, jak i w całym kosmosie. Stara się podkreślać niepojmowalną tajemniczość istnienia czegokolwiek. Biała Kreska jest zamknięciem i otwarciem, jest przejściem, poprzez które możemy spróbować dotrzeć do zupełnie nowej formy widzenia sztuki i człowieka.

1. H. 07.06.02
2. Tak naprawdę Biała Kreska nie jest ani znakiem ani symbolem, jest samoistnym bytem i nie wyraża niczego, prócz swego istnienia.