Monodram Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie pt. „Z domu niewoli" wg wspomnień Beaty Obertyńskiej

Związek Sybiraków III Rzeczypospolitej Polskiej, Stowarzyszenie Solidarni 2010, Klub Myśli Państwowej oraz Klub Muzyki i Literatury we Wrocławiu zapraszają na monodram Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie pt. „Z domu niewoli" wg wspomnień Beaty Obertyńskiej

reżyseria Zbigniew Chrzanowski

wykonanie Elżbieta Lewak

Wstęp wolny. Zapraszamy

Beata Obertyńska (1898–1980) to znana już w okresie dwudziestolecia międzywojennego powieściopisarka i poetka (pisząca także pod pseudonimem Marta Rudzka). Została aresztowana przez NKWD w 1940 roku, była przetrzymywana w lwowskich Brygidkach, następnie więziona w Kijowie, Charkowie, Odessie, Starobielsku, po czym została zesłana do łagru Loch-Workuta. W 1942 roku ewakuowała się wraz z armią Andersa do Iranu. Po wojnie zamieszkała w Anglii. Jej bogaty dorobek pisarski został doceniony i uhonorowany nagrodami emigracyjnych stowarzyszeń i ośrodków wydawniczych. Otrzymała między innymi nagrodę Katolickiego Ośrodka Wydawniczego „Veritas”, „Przeglądu Powszechnego” wychodzącego w Londynie pod redakcją ks. Jerzego Mirewicza, a także nowojorskiej fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego.

''W domu niewoli'' to relacja z więziennej i łagrowej tułaczki Autorki po ogromnych obszarach Związku Radzieckiego w latach ostatniej wojny. Spisuje własne wspomnienia – od aresztowania w lipcu 1940 roku przez NKWD we Lwowie do momentu założenia munduru armii generała Andersa. Sama Autorka tak opisuje narodziny tego tekstu w posłowiu do jego drugiego wydania:

„Książkę moją zaczęłam pisać w roku 1942 w Palestynie, kiedy wszyscy, którzy wyszli z Rosji, wezwani zostali do spisywania swoich wspomnień, ale lwia jej część powstała dopiero w Południowej Afryce, w Johannesburgu, skończyłam ją w Londynie, jeszcze pod bombami, a wyszła z druku w roku 1946 we Włoszech”.

Monodram ''Z domu niewoli'' oparty jest na prozie oraz poezji Beaty Obertyńskiej. Reżyser Zbigniew Chrzanowski postanowił „przedstawienie zatytułować ''Z domu niewoli'', idąc za słowami, które są w finale. Kiedy bohaterka przekraczała granicę, kiedy na moście dudniły kroki, usłyszała jakby biblijny głos Pana z Synaju: >>Jam jest Pan Bóg twój, którym cię wywiódł… z domu niewoli<<. Jest w tym optymistyczna nuta. Na tym mi bardzo zależało, jest w tym nadzieja, że z domu niewoli zawsze można wyjść”. Jego prapremiera odbyła się w listopadzie 2012 roku na festiwalu monospektakli „Monowschód” w Wilnie. Premiera miała miejsce we Lwowie w grudniu 2012 roku. Następnie monodram był wystawiany w wielu miastach Polski, m.in. w Opolu, Kluczborku, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Krakowie i wielokrotnie w Warszawie (zarówno w szkołach – dzięki współpracy Przewodniczącego Rady Dzielnicy Ochota Witolda Dzięciołowskiego, jak i w ośrodkach kultury czy teatrach, np. Teatrze Polskim w Warszawie – dzięki współpracy z Fundacją Pomoc Polakom na Wschodzie). Był również grany w Wilnie i Rudaminie na Litwie oraz we Lwowie i Iwano-Frankiwsku (dawny Stanisławów) na Ukrainie.