DWA WZORCOWE OSIEDLA WERKBUNDU

BABA w Pradze i WUWA we Wrocławiu

Przygotowywana w Muzeum Architektury we Wrocławiu wystawa prezentuje dwa wzorcowe osiedla Werkbundu: WuWa we Wrocławiu i Baba w Pradze, które są rozwinięciem utopijnej wizji samowystarczalnego domu mieszkalnego w idealnym otoczeniu miast-ogrodów. Idea ta dała podstawę pod nowe formy zindywidualizowanego mieszkalnictwa w wielkich miastach. Odpowiadały one wymaganiom nowoczesnego społeczeństwa, reprezentowanego przede wszystkim przez rozwijającą się klasę średnią, choć deklarowano troskę o interesy wszystkich warstw społecznych. Oba osiedla prezentują propagowane przez Werkbund tendencje w dziedzinie rzemiosła artystycznego i architektury. Działalność Werkbundu, założonego w Niemczech w 1907 roku przez Hermana Muthesiusa, nie była odosobniona na tle europejskim. Podobne organizacje (Werkbund) działały z powodzeniem w Austrii i Szwajcarii. Ważną rolę w jego rozwoju odegrało założenie w Niemczech w 1919 roku Bauhausu, który przyczynił się do podniesienia poziomu wzornictwa wyrobów przemysłowych. W 1929 roku zaprezentowano we Wrocławiu wystawę pod hasłem Mieszkanie i miejsce pracy (Wohnung und Werkraum, WuWa) określoną jako kolonia doświadczalna – kulturowe zadanie niemieckiego wschodu – i opartą przede wszystkim na pracy miejscowych architektów, do których należeli m.in.: H. Scharoun, A. Rading, H. Lauterbach. Zaprojektowali oni trzydzieści siedem obiektów: domy jednorodzinne i bliźniacze oraz budynek wielorodzinny. O praskiej akcji Związku Twórczości Czechosłowackiej rozstrzygnięto 2 listopada 1928 roku, tuż po zakończeniu Wystawy Kultury Współczesnej w Brnie. Prezydium związku uchwaliło wniosek w sprawie organizacji wystawy w Pradze w formie wybudowania zespołu domów jednorodzinnych. Przygotowania do otwarcia ekspozycji oraz prace budowlane trwały ponad trzy lata. Miejsce, w którym wzniesiono osiedle Baba, leży w północno-zachodniej części Pragi, przylegając od północy do Zamku Praskiego. Kolonię domów jednorodzinnych wzniesiono w 1932 roku i była ona próbą współpracy inwestorów budowlanych z architektami w celu zrealizowania dobrej jakości domu mieszkalnego, który odpowiada wymaganiom nowoczesnego człowieka.

W projektach widać m.in. funkcjonujący ówcześnie kult osiągnięć postępu technicznego – automobilu, samolotów, parowców transoceanicznych i wygód oferowanych przez rozwijającą się cywilizację. Był on oznaką nowoczesności i nie mógł nie przeniknąć do idealnego mieszkania. Wystarczy przywołać niewielkie kuchnie, sypialnie-kajuty, frakfurdzką łaźnię oraz inne przykłady minimalizacji i twórczości seryjnej. Dziełom budowlanym towarzyszyły modele metalowych lub drewnianych mebli, realizujące, w założeniach projektantów, nowoczesne zasady Bauhausu i prowadzące do standaryzacji, będącej fetyszem współczesności.

Na wystawę złożą się plany, modele, dokumentacja i fotografie zrealizowanych budynków wchodzących w skład tych niezwykłych przedsięwzięć budowlanych lat 30. XX wieku.

Wystawy, przygotowane we współpracy z Wydziałami Architektury Politechniki Praskiej i Wrocławskiej oraz Akademią Sztuki w Berlinie, ilustrują najważniejsze współczesne tendencje architektury czeskiej, choć nie zabraknie w nich tematu wrocławskiego, którym jest osiedle WUWA. Na wystawy złożą się plany i modele architektoniczne oraz bogata dokumentacja fotograficzna. Wystawy skierowane są do szerokiej publiczności. Ich zadaniem jest przedstawienie ostatnich dokonań czeskiej architektury, a także zaprezentowanie mało znanej twórczości Werkbundu, zwłaszcza jego doświadczeń praskich i wrocławskich.