Mistyka dawnych krzyży litewskich

Zbiory Narodowego Muzeum

Sztuki im M.K. Čiurlionisa w Kownie

Tradycyjne litewskie krzyże to unikatowe dzieła sztuki ludowej łączące w sobie elementy architektury, rzeźby, kowalstwa, a niekiedy także prymitywnego malarstwa. Tradycja ich stawiania na cmentarzach i przy traktach komunikacyjnych pojawiła się na Litwie wraz z późnym, w stosunku do innych krajów europejskich, chrześcijaństwem. Stąd też w ich zdobnictwie często pojawiają się archaiczne ornamenty roślinne, znaki solarne i inne motywy zdobnicze wprost nawiązujące do wierzeń i symboliki pogańskiej.

Narodowe Muzeum Sztuki im M.K. Čiurlionisa w Kownie od 1921 roku zgromadziło bogatą kolekcję krzyży. Jest ona reprezentatywnym przykładem tego szczególnego nurtu ludowego rzemiosła Litwy, które w 2001r. wpisano na listę arcydzieł niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO Na wystawie w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu oprócz samych krzyży eksponowane są także, ukazujące kunszt litewskich snycerzy, kapliczki, rzeźby, fotografie, obrazy i grafiki.

Wystawa zorganizowana została z okazji Dni Kowna we Wrocławiu.

Wystawie towarzyszy album Krzyże litewskie z fotografiami Adomasa Varnasa – litewskiego artysty malarza i fotografika, który tworzył w latach 1905 – 1926. Album ten, wydany przez Drukarnie i Księgarnię Św. Wojciecha w Poznaniu, otrzymał tegoroczną nagrodę FENIKSA, przyznaną przez Stowarzyszenie Wydawców Katolickich.