PARTHENOMELICA

Koncert Scholae Gregoriane Silesiensis

1. lipca Roku Pańskiego 1610 wybuchł w Wilnie wielki pożar, który strawił większą część drewnianej podówczas zabudowy miasta. Tegoż roku dziękując Najświętszej Bogarodzicy za ocalenie Senat Miasta Stołecznego Wilna postanowił szczególnie uroczyście odprawiać adwentowe Msze Roratnie. Trzy lata później w drukarni jezuickiej wydany został śpiewnik roratni Parthenomelica albo Pienia nabożne o Pannie najświętszej. Sporządzony przez Walentego Brzozowskiego i dedykowany Senatowi Wilna kancjonał zawiera łacińskie propria i ordinaria na Mszę Roratnią oraz bogaty zbiór polskich lub przetłumaczonych na język polski z łaciny pieśni i hymnów maryjnych z Bogarodzicą na czele, zatytułowaną tu Pieśń św. Wojciecha. Wszystkie znajdujące się tu śpiewy zanotowane zostały przy pomocy renesansowej notacji menzuralnej, tzw. białej menzury, co pozwala zrekonstruować bardzo dokładnie śpiewane na początku XVI wieku pieśni. Dokonując takich rekonstrukcji odkryto, że Parthenomelica zawiera wiele tradycyjnych śpiewów, które do dziś niewiele się od tamtych czasów zmieniły. Niespodzianką okazała się z kolei odczytana z dawnego zapisu bardzo rytmiczna (sic!) wersja Bogarodzicy opatrzona na dodatek swojego rodzaju Tropem (rymowany tekst rozwijający znaczenie podstawowego śpiewu). Część pieśni zamieszczonych w kancjonale nie posiada zapisu melodii, nad tekstem jest tylko pusta pięciolinia. Świadczyć to może o pewnej niedoskonałości ówczesnego drukarstwa, które nie było jeszcze zdolne do szybkiego produkowania odpowiednich ilości czcionek potrzebnych do złożenia wydawnictwa; czcionki nutowe miały postać odcinków pięciolinii z określonymi nutami lub bez. Te puste pięciolinie wypełniano piórem w już wydrukowanych egzemplarzach. W programie zatytułowanym Parthenomelica zaprezentowane zostaną możliwie jak najdokładniej zrekonstruowane śpiewy składające się na Missa Rorate odprawianą na początku XVI wieku w Wilnie jako dziękczynienie Senatu Miasta Wileńskiego Stołecznego.