„Cóż za bezpośrednia i dzika siła z niego emanuje!” - Wystawa w 60. rocznicę premiery „Księcia Niezłomnego” Teatru Laboratorium

Otwarcie wystawy: 25.04.2025, 18:00
Finisaż wystawy: 23.05.2025, 18:00
Wystawa będzie czynna w dni robocze w godz. 10.00–16.00 (informacja w Sekretariacie Instytutu Grotowskiego)

Po raz pierwszy w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego wchodzimy w dialog z „Księciem Niezłomnym” Teatru Laboratorium poprzez wybrane archiwalia zgromadzone w naszym Archiwum. Na wystawie prezentujemy fotografie z prób i różnych wariantów spektaklu, zarówno te ikoniczne, jak i mniej znane, w tym kolorowe ujęcia z Francji i Stanów Zjednoczonych. Prezentujemy szkice Jerzego Gurawskiego pochodzące ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach (kopie), pokazujące nie tylko słynną architekturę, ale i pierwsze niezrealizowane pomysły scenograficzne. Nie zabrakło też rysunków Serge’a Ouaknine’a, który „zrekonstruował partyturę” „Księcia Niezłomnego”.

Widzowie „Księcia Niezłomnego” tuż przed spektaklem otrzymywali zawsze „Przebieg scen” napisany przez Ludwika Flaszena. Nie inaczej było podczas zagranicznych wyjazdów zespołu. Cenny element wystawy stanowią więc akcydensy i programy w wielu językach przygotowane przez Teatr Laboratorium i instytucje goszczące go w wielu krajach.
Prezentowanemu w ramach różnych festiwali spektaklowi towarzyszył często specjalnie zaprojektowany plakat. Tak było choćby w ramach Olimpiady Kulturalnej zorganizowanej z okazji XIX Igrzysk Olimpijskich w Meksyku w 1968 roku, w Iranie w 1970, podczas IV Festiwalu Sztuk Sziraz-Persepolis i pokazów w Teheranie, czy w Berlinie w tym samym roku, kiedy to na wydarzenie „Polnische Wochen” Waldemar Krygier przygotował niemiecką wersję plakatu z charakterystyczną podwójną figurą. Ostatnim prezentowanym plakatem jest praca laureata_tki konkursu „60 lat od premiery „«Księcia Niezłomnego»” Teatru Laboratorium.

Najmniej reprezentacyjnymi zdawałoby się elementami wystawy, a jednocześnie najbardziej pasjonującymi, są wycinki prasowe. To zaledwie skromna część bogatej kolekcji zgromadzonej przez zespół i przechowywanej w naszym Archiwum. W latach 1965–1970 „Książę Niezłomny” pokazywany był podczas gościnnych występów w Polsce i przede wszystkim za granicą: w Szwecji, Danii, Norwegii, Francji, Holandii, we Włoszech, Jugosławii, Meksyku, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Iranie Libanie oraz Niemczech. Nigdzie nie pozostawił widza obojętnym, wzbudzał poruszenie, czasem konsternację, najczęściej jednak zachwyt. Recenzenci pisali: „Jest to teatr bez upiększeń dla tych, którzy pragną autentycznego istnienia; to pewnego rodzaju duchowe «katakumby» naszej beznamiętnej cywilizacji tak wypełnionej cierpieniem i pośpiechem, że najwyraźniej nie ma w niej już czasu na rozważanie naszej własnej tajemnicy: człowieka” (Jan Lewin, Szwecja), wspominali o „głębokim przeżyciu, wstrząsie autentycznym na widok sponiewieranego człowieczeństwa” (Leonia Jabłonkówna), w odniesieniu do Ryszarda Cieślaka o „natchnionym aktorstwie (Tadeusz Burzyński) czy „znakomitej kontroli ciała i wewnętrznym, osobistym magnetyzmie” (Sven Kragh-Jacobsen, Dania). By zacytować kilka wybranych opinii.

Kuratorki: Monika Blige, Karolina Sołtys
Współpraca kuratorska, opracowanie plastyczne: Barbara Kaczmarek
Produkcja: Monika Blige
Montaż: Jakub Dziedzicki, Dawid Ilczyszyn, Krzysztof Łuka, Grzegorz Podbiegłowski