Droga do Wyraju | Дорога до Вирію

Performans Marii Lisowskiej | Перформанс Марії Лісовської

W ramach Sceny Ukraińskiej | В рамках Української Сцени

Czas trwania: 50 min

W językach ukraińskim, polskim i angielskim

Bilety: 30/40 PLN (www.bilety.grotowski-institute.pl) Bilety Nasz Wrocław: 20 PLN

12+

„Droga do Wyraju” to performans pomyślany jako ścieżka, jako rozciągnięty stan przejścia, w którym ruch ciała staje się językiem pamięci. Droga jest tu metaforą, żywym polem działania, przestrzenią między światami. W mitologii słowiańskiej Wyraj to miejsce, do którego odchodzą dusze i ptaki, gdzie udaje się ciepło i siły witalne. Wyraj to baśniowa kraina położona daleko za morzem, na krańcu Drogi Mlecznej. To świat bez agresji, okrucieństwa, wojny, zbrodni czy krwi. Nie jest to raj obiecany jako nagroda, lecz krucha idea absolutnej rezygnacji z przemocy.

Jednak w performansie Wyraj nie jest celem podróży. Istnieje jako horyzont – możliwość, której nigdy nie da się w pełni osiągnąć. Odsłania się poprzez trzy figury: babkę, kobietę i dziecko. Nie są one postaciami w sensie narracyjnym, lecz nośnikami pamięci pokoleniowej. Ich obecność mówi o pamięci przodków, pamięci ciała oraz formach pamięci przekazywanych nieświadomie, poza językiem.

Babka ucieleśnia to, co już przeżyte i okupione cierpieniem; kobieta trwa w punkcie między ciągłością a zerwaniem; dziecko niesie obraz niespełnionego pragnienia – tęsknoty za tym, by znów być po prostu dzieckiem. Wyraj staje się przestrzenią niemożliwego powrotu, kształtowaną przez życzenia, które nie mogą się spełnić, a jednak trwają jako głębokie, ciche potrzeby.

Ciało performerki porusza się, zatrzymuje, powtarza gesty, niesie ciężar – materialny lub wyobrażony. Ten ruch przypomina pielgrzymkę, lecz bez obietnicy zbawienia. Droga wymaga obecności, wytrwałości, zmęczenia. Stopniowo obdziera z ról społecznych, pozostawiając jedynie oddech, ciężar, rytm i pamięć.

„Droga do Wyraju” to performans o niemożliwości powrotu i konieczności ruchu. O drodze, która trwa nawet wtedy, gdy ciało się zatrzymuje. O zawieszeniu między światami – między Wyrajem jako pamięcią a Aery jako nieosiągalnym pokojem, między tym, co zostało utracone, a tym, co można jedynie sobie wyobrazić.

Mariia Lisovska jest reżyserką i twórczynią performatywną, pracującą na styku dokumentu, poetyki i działań fizycznych. Tworzy teatr jako przestrzeń spotkania – między ludźmi, językami i rzeczywistościami, które na co dzień się mijają. Interesuje ją ciało jako nośnik pamięci oraz scena jako miejsce, w którym prywatne historie zaczynają rezonować zbiorowo. Studiowała reżyserię na Charkowskim Uniwersytecie Sztuk w latach 2020–2024, gdzie rozwijała praktykę opartą na procesie i pracy zespołowej. W swoich projektach często sięga po biografie performerów i performerek, materiały autobiograficzne i konteksty społeczne – szczególnie te związane z migracją, tożsamością i napięciami kulturowymi. Ważnym obszarem jej poszukiwań jest również wrażliwość, tożsamość oraz obecność tematów marginalizowanych w przestrzeni publicznej. Realizowała działania teatralne i performatywne w Polsce i za granicą, współtworząc projekty międzynarodowe i interdyscyplinarne z Teatrem Brama (2022–2024). Lubi pracować w warunkach ograniczeń – bez budżetu, w nieteatralnych przestrzeniach, z zespołami, które tworzą się na chwilę, ale działają bardzo intensywnie. Obecnie prowadzi projekty łączące sztukę z działaniami społecznymi, gdyż wierzy, że teatr może być narzędziem czułej zmiany – nie przez deklaracje, lecz przez doświadczenie.