Obraz prehistorii w brązie. Sztuka situl Novego mesta

W dniach od 1 maja do 15 maja zwiedzający będą mieli wyjątkową okazję podziwiania najwspanialszych zabytków z czasów narodzin europejskiej cywilizacji, pochodzących ze zbiorów Dolenskiego Muzeum z Novego mesta w Słowenii. Jedynie niektóre z tych oryginalnych wytworów, a i to z rzadka, docierały na północ, w tym i na terytorium obecnej Polski. Wystawa ta daje więc możliwość zapoznania się z dziełami sztuki użytkowej jedynie sporadycznie spotykanymi na obszarach tak bardzo odległych od centrów ich wytwarzania, a co za tym idzie prawie nieobecnymi w polskich muzeach.

W VIII w. p.n.e. ludność zamieszkująca tereny obecnej Republiki Słowenii, dzięki przyswojeniu i szerokiemu zastosowaniu metalurgii żelaza, dokonała znaczącego skoku gospodarczego. Innowacje te pozwoliły na wzbogacenie się lokalnych elit wskutek ich włączenia się w rozległy system handlowych i kulturowych powiązań ze światem starych i dopiero rozkwitających cywilizacji na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Doprowadziło to do wyodrębnienia się najwyższej i najbogatszej warstwy ówczesnych społeczności – tzw. książąt halsztackich, w rękach których skupiało się wojskowe, polityczne, ekonomiczne i duchowe przywództwo. Zamieszkiwali oni ufortyfikowane grody, wzniesione w miejscach już z natury obronnych. Wierzono wówczas, że zaświaty, do których zmierzały dusze, są dokładnym odbiciem świata rzeczywistego. Dlatego groby zmarłych odzwierciedlały ich społeczną pozycję za życia. To właśnie okazałe pochówki, należące do ówczesnych władców i ich bezpośredniego otoczenia stanowią źródło owych wspaniałych przedmiotów, będących przejawem najwyższego kunsztu artystycznego rzemiosła w ówczesnej Europie. Spośród darów grobowych szczególnym mistrzostwem wyróżniają się wykonane z brązu naczynia, zwane situlami. W czasach, gdy nie znano jeszcze pisma, zdobiący je bogaty ornament figuralny stanowił swego rodzaju ilustrowaną opowieść z życia tamtejszych elit. Dzięki tym przedstawieniom możemy wstąpić na chwilę do tego dawno minionego świata i spojrzeć w twarze ludzi, którzy uwielbiali słuchać pieśni bardów, akompaniujących sobie grą na lirze; ujrzeć śmiertelne zmagania wojowników, podpatrzeć ówczesnych Romea i Julię w chwili miłosnego zapamiętania i obejrzeć jeszcze wiele innych dynamicznie ukazanych zdarzeń, które miały miejsce na południu naszego kontynentu w czasie od VIII do IV w. p.n.e. Oprócz situl, na wystawie będzie można obejrzeć szereg innych wytworów ówczesnych mistrzów kunsztownie kształtujących swe dzieła w brązie, żelazie, glinie i szkle.

Ekspozycji towarzyszy bogato ilustrowany katalog autorstwa Boruta Križa – kustosza prezentowanych tu zabytków, a zarazem odkrywcy wielu z nich.

Otwarcie wystawy: 1 maja 2014 r., o godz. 12.00, wstęp bezpłatny

Autor wystawy: Borut Križ

Kierownik projektu: Zdenko Picelj

Kurator: Ewa Bokiniec