HALKA

na motywach Halki Włodzimierza Wolskiego i Stanisława Moniuszki
Reż. Anna Smolar

Duża Scena, ul. Jagiellońska 1
czas trwania 3 godziny 50 minut 1 przerwa

Wariatka, zgubiona, rozpustna, obłąkana, ofiara – to kobieta, która przez chwilę uwierzyła w swoją sprawczość, a której to sprawczość została odebrana. Może mieć swoich obrońców, którzy w heroicznym przypływie stawania po stronie słabszych będą za nią mówić – tyle, że głosy jej rzeczników, chociaż w dobrej intencji, tylko utwierdzają ją w statusie symbolicznym. Jej rola jest dekoracją: to mała syrenka i niemy symbol. Gdyby zaczęto jej słuchać, jej „j’accuse” okazałoby się skrajnie niewygodne: dla tych, którzy ją skrzywdzili, jak i dla tych, którzy stają w obronie jej czci. Protest ofiary jest zawsze ciosem w społeczny porządek i naturalne pojmowanie następstw, ról oraz powinności.

Tekst dziewiętnastowiecznego poety Włodzimierza Wolskiego wpisał się idealnie w swój czas jako artystyczny komentarz do powodów i następstw rabacji galicyjskiej. Libretto „Halki”, może jeszcze nie aż tak konfrontacyjnie, jak uczynił to Wyspiański w „Weselu”, ale już w sposób świadomy eksploatuje napięcia pomiędzy „obrońcami polskości” w osobie warstw ziemiańskich i „chłopskich zdrajców”, którzy dla ostatecznego zniesienia szlacheckiego wyzysku opowiedzieli się po stronie cesarstwa austriackiego. Pomiędzy szlachtą – która swoje ma za uszami a chłopstwem – z powoli rodzącą się świadomością własnego, podrzędnego położenia, stoi Halka – u Moniuszki i Wolskiego piękna, niema, roniąca bękarta i ginąca śmiercią samobójczą, w splątaniu i rozpaczy. Figura Halki jest dla interpretatora wygodna. Jej niemy status pozwala na nadawanie dowolności znaczeń i metafor. Konflikt warstw społecznych, Halka jako „rozebrana i rozkradziona” ojczyzna pod zaborami – „zbrukana” przez szlachtę rozbiorową, oskarżana przez chłopów, że nie dała im nic, nie przyjęła, przez wieki odczłowieczała pańszczyzną. Gdyby Halka przemówiła – natychmiast zmieniłaby dynamikę dramatycznej sytuacji. Gdyby pozwoliła sobie chociaż na odrobinę odmawianej kobietom słusznej wściekłości?

Autorki spektaklu – reżyserka Anna Smolar i dramaturżka Natalia Fiedorczuk – mierzą się nie tylko z przeformułowaniem treści, nadaniem własnego głosu Halinie, ale też opracowaniem nowej formy klasycznego dzieła, tak, aby teatr zawłaszczył sobie wyzwanie opowiadania Halki na nowo.

Muzycznie i choreograficznie spektakl jest majstersztykiem, bo nie ma „Halki” Anny Smolar bez choreografii Pawła Sakowicza, równie ważnej jak tekst. (…) W finale do tańca z krzesłami włączają się wszyscy, kobiety i mężczyźni, każdy w indywidualnym stylu z własną historią, ale we wspólnocie. I jest to opowieść, której potrzebujemy zamiast polonezów i mazurów. Może nieco naiwnego, siostrzanego spotkania Zofii z Haliną trzymających się za rękę na scenie, może Jontka myślącego, że niewiele brakowało, a urodziłby się babą i mógłby przeżyć tę historię za Halinę, a może Janusza, który zastanawia się, kiedy stracił w życiu lekkość?
Marta Zdanowska, dwutygodnik.com
Nagrody i wyjazdy:

2021 – XIV Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia, Kraków

2022 – 42. Warszawskie Spotkania Teatralne

2023 – 63 Kaliskie Spotkania Teatralne

(Nagrody:

Aleksandra Nowosadko – Trzecia nagroda za rolę Halki

Łukasz Stawarczyk – Trzecia nagroda za rolę Jontka

Karolina Kraczkowska (gościnnie) specjalna nagroda aktorska dla artysty na początku Drogi Aktorskiej za rolę Tancerki

Obsada

Aleksandra Nowosadko-Wrońska Halka
Magda Grąziowska Zosia
Karolina Kraczkowska (gościnnie) Tancerka
Alicja Jurkowska Dudziarz
Roman Gancarczyk Stolnik
Radosław Krzyżowski Janusz
Michał Majnicz Dziemba
Łukasz Stawarczyk Jontek

Twórcy

Anna Smolar Reżyseria
Ewa Galica, Kalina Jagoda Dębska Asystentki reżyserki
Natalia Fiedorczuk, Anna Smolar, Scenariusz we współpracy z zespołem aktorskim
Anna Met Scenografia/kostiumy
Stefania Jabłońska Asystentka scenografki
Paweł Sakowicz Choreografia
Enchanted Hunters (Magdalena Gajdzica, Małgorzata Penkalla)Muzyka
Liubov Gorobiuk Reżyseria światła/ wideo
Zbigniew S. Kaleta Inspicjent/sufler

***

Bezpieczne zakupy w Bilety24. W przypadku odwołania wydarzenia, gwarantujemy automatyczny zwrot środków potwierdzony komunikatem wysyłanym na adres e-mail, podany podczas zakupu.