MUZYKA RELIGIJNA WŁOSKIEGO BAROKU

Sława Francesca Geminianiego, wirtuoza skrzypiec i znakomitego kompozytora, sięgała daleko poza rodzimą Italię. Anglicy przyrównywali jego maestrię do osiągnięć Haendla i Corellego, a sam kompozytor chętnie korzystał z osiągnięć mistrzów. Concerti grossi op. 3 oparł na czteroczęściowym modelu wypracowanym przez Corellego. Do twórczości swojego nauczyciela nawiązał też w warstwie rytmicznej, melodycznej i harmonicznej. Mimo to jego koncerty tchną świeżością i oryginalnością.
Choć do uświetniania uroczystości religijnych w okresie baroku sięgano po muzykę czysto instrumentalną, to serce obrządków stanowiły kompozycje wokalne. Wyrafinowane środki muzyczne podkreślały wymowę liturgicznych tekstów i wzmacniały ich przekaz. Głęboki namysł nad treścią maryjnej antyfony Salve Regina oddaje w przejmującym opracowaniu zmarły w wieku zaledwie 26 lat Giovanni Battista Pergolesi.

Podczas koncertu zabrzmią także dwa motety mistrza malarstwa dźwiękowego – Antonia Vivaldiego. W skokach interwałowych inaugurujących In furore iustissimae irae RV 626 oraz energicznych przebiegach doskonale zestrojonego z partią instrumentów głosu sopranowego Boża potęga wybucha z niezwykłą mocą. W zupełnie innym duchu utrzymana jest druga aria – emanuje z niej właściwa dla poczucia skruchy skromność i prostota. W finale koncertu zabrzmi pełne różnorodnych zabiegów retorycznych Nisi Dominus RV 608. Warto zwrócić uwagę choćby na opadającą linię melodyczną basu na wieńczącym trzecią część słowie doloris (ból), wskazującym na trudy ziemskiego życia, czy utrzymaną w rytmie siciliany część Cum dederit. Taniec ten kompozytorzy doby baroku często łączyli ze snem, traktując jako rodzaj kołysanki. Całość wieńczy pełne wiary Amen, z kojarzącą się z Monteverdiańskim stile concitato partią smyczków oraz niezwykle ekspresyjną linią mezzosopranu.

◆ PROGRAM ◆

• Francesco Geminiani – Concerto grosso d-moll op. 3 nr 4

Largo e Staccato | Allegro | Largo | Vivace

• Giovanni Battista Pergolesi – Salve Regina

• Antonio Vivaldi – In furore iustissimae irae RV 626

• Francesco Geminiani – Concerto grosso e-moll op. 3 nr 3

Adagio e Staccato | Allegro–Adagio | Adagio | Allegro

• Antonio Vivaldi – Nisi Dominus RV 608

Nisi Dominus / Vanum est vobis / Surgite / Cum dederit / Sicut sagittæ / Beatus vir / Gloria Patri / Sicut erat in principio / Amen

◆ WYKONAWCY ◆

JULITA MIROSŁAWSKA sopran

ANETA ŁUKASZEWICZ alt

Zespół Instrumentów Dawnych Polskiej Opery Królewskiej CAPELLA REGIA POLONA

KRZYSZTOF GARSTKA pozytyw/klawesyn, dyrygent

📍 Kościół seminaryjny, ul. Krakowskie Przedmieście 52/54 w Warszawie