WARIACJE GOLDBERGOWSKIE / JOHANN SEBASTIAN BACH

Johann Sebastian Bach – mistrz skomplikowanej polifonii i wyrafinowanej konstrukcji – w swoich czasach wyróżniał się także jako wirtuoz instrumentów klawiszowych. Zaawansowaną techniką gry zadziwiał publiczność, czego dowodem są słowa zamieszczone w Nekrologu napisanym przez jego syna Carla Philippa Emanuela oraz ucznia Johanna Friedricha Agricolę, że był „największym organistą i klawesynistą, jakiego kiedykolwiek mieliśmy”. Talent i doświadczenie wykonawcze wykorzystywał w kompozycjach, które łączył w cykle głęboko przemyślane pod względem struktury formalnej i treści muzycznej.

Jednym z najbardziej imponujących projektów kompozytorskich kantora z Lipska jest czteroczęściowy cykl Clavier-Übung opublikowany w latach 1731-1741. Zawiera on wszechstronne „ćwiczenia klawiszowe” przeznaczone na różne typy instrumentów, czerpiące z wielu stylów narodowych, a ponad wszystko zadziwiające bogactwem wykorzystanych form i gatunków. Finałową część tego monumentalnego zbioru stanowią słynne Wariacje Goldbergowskie, w których kluczowa dla epoki baroku zasada wariacyjności została zaklęta w misternej, wielopoziomowej konstrukcji. Temat podany jest w głosie basowym Arii, która niczym klamra spina dzieło, stanowiąc początek i koniec utworu, punkt wyjścia i cel drogi. Trzydzieści wariacji ułożonych zostało w dziesięć grup po trzy utwory, z których każdy ostatni jest kanonem. Tę wyszukaną serię wieńczy Quodlibet, w którym obok głównego tematu wplecione są melodie ludowych pieśni, niosące dodatkowe – żartobliwe znaczenie. Oto prawdziwa eksplozja inwencji – dzieło, w którym niczym w kalejdoskopie mienią się różne tańce i style, formy i techniki. Jakby Bach chciał zamknąć całą epokę w jednej jakże kunsztownej i niejednoznacznej kompozycji. Wielopoziomowa struktura przenosi słuchacza do świata, w którym odzwierciedlenie znajduje kosmiczny porządek i doskonała proporcja, w którym głębokie przeżycia duchowe łączą się z wyrafinowaną grą intelektualną. Tam, gdzie – jak chce Johann Abraham Birnbaum – „sztuka nadaje naturze piękno, którego jej brakuje, i pomnaża piękno, które ona posiada”.

Marta Dziewanowska-Pachowska

PROGRAMJohann Sebastian Bach (1685-1750)

Aria mit verschiedenen Veränderungen (Wariacje Goldbergowskie) BWV 988

Aria Variatio 1 a 1 Clav. Variatio 2 a 1 Clav. Variatio 3 Canone all’Unisono a 1 Clav. Variatio 4 a 1 Clav. Variatio 5 a 1 o vero 2 Clav. Variatio 6 Canone alla Seconda a 1 Clav. Variatio 7 a 1 o vero 2 Clav., al tempo di Giga Variatio 8 a 2 Clav. Variatio 9 Canone alla Terza a 1 Clav. Variatio 10 Fughetta a 1 Clav. Variatio 11 a 2 Clav. Variatio 12 Canone alla Quarta in moto contrario a 1 Clav. Variatio 13 a 2 Clav. Variatio 14 a 2 Clav. Variatio 15 Canone alla Quinta a 1 Clav., Andante Variatio 16 Ouverture a 1 Clav. Variatio 17 a 2 Clav. Variatio 18 Canone alla Sesta a 1 Clav. Variatio 19 a 1 Clav. Variatio 20 a 2 Clav. Variatio 21 Canone alla Settima Variatio 22 a 1 Clav., alla breve Variatio 23 a 2 Clav. Variatio 24 Canone all’Ottava a 1 Clav. Variatio 25 a 2 Clav., Adagio Variatio 26 a 2 Clav. Variatio 27 Canone alla Nona a 2 Clav. Variatio 28 a 2 Clav. Variatio 29 a 1 o vero 2 Clav. Variatio 30 a 1 Clav., Quodlibet Aria da Capo

🔴 Regulamin sprzedaży biletów oraz uczestnictwa w wydarzeniach artystycznych organizowanych przez Polską Operę Królewską [pdf do pobrania]

🔴 Spóźnieni widzowie mogą nie zostać wpuszczeni na widownie.

🔴 Widownia w Pałacu na Wyspie jest nienumerowana

W razie pytań jesteśmy do dyspozycji telefonicznie od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00 – 17:00  +48 500 309 424