Ich czworo

„Ich czworo” Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Marka Kality to zaskakująco  aktualna, bezlitosna w swojej przenikliwości, komedia o rodzinie, która myli odpowiedzialność z wygodą, a miłość z codziennym odgrywaniem ról, małymi egoizmami i próbami zachowania twarzy za wszelką cenę. Opowieść o gonieniu za własnymi potrzebami bez oglądania się na potrzeby innych i brnięciu w tej pogoni – nierzadko śmiesznej, groteskowej – przez dorosłe  kłamstwa widziane oczami najczujniejszego obserwatora: dziecka.

Znana z ciętego języka i ostrego humoru Zapolska nazwała tę sztukę „tragedią ludzi głupich”. Ale „głupota” nie jest tu cechą, lecz „kondycją serca” i sposobem funkcjonowania, w którym słowom brakuje refleksji, a czynom miłości, bo głębsze uczucia wypiera egoizm. Śmiejemy się z bohaterów, którzy niczego nie widzą, a nie widząc podejmują najgorsze wybory. I przy okazji świetnie nas nimi bawią.

Na scenie oglądamy znany schemat: mąż, żona i kochanek. Trójkąt, który dawno przestał być historią miłosną, a stał się jedynie układem pretensji, napięć i wzajemnych rozczarowań. Mamy więc męża zatopionego w naukowej pracy i żonę desperacko szukającą emocji, ale w centrum rodzinnej zawieruchy stoi ktoś inny – dziecko, które z dziecięcą szczerością, jako jedyne, widzi wszystko bez złudzeń.

To kalejdoskop śmieszności i gorzkich rozpoznań – świat groteskowej mieszczańskiej hipokryzji odgrywanej „w kręgu domowej lampy”, niemal bez świadków. Synteza bezmyślności między „bliskimi”, czyli cyrk rodzinny pełen karykaturalnych relacji oraz wykrzywionych wartości. I śmiesznych, i strasznych, ale też takich, w których każde z nas może przejrzeć się jak w krzywym zwierciadle i – na cudzy koszt – odnaleźć okruchy własnych słabości. „Ich czworo” w Komedii jest kolejnym spotkaniem z polską klasyką. Tyle że „klasyką w nowej dekoracji”, mówiącą prawdę i mimo upływu czasu zaskakująco współczesną – jak w przypadku realizowanej wcześniej „Zemsty” w reżyserii Michała Zadary. To nie smutna lekcja moralności, ale komedia, która bawi – i jednocześnie bezlitośnie obnaża to, czego wolimy nie widzieć na co dzień.