ELGAR – BEETHOVEN – PANUFNIK

„W moim odczuciu, muzyka krąży w powietrzu, jest wokół nas, świat jest jej pełen, a ty możesz wziąć z niej tak wiele, jak tylko potrzebujesz” – twierdził Edward Elgar. Genialny muzyk-samouk potrafił czerpać z owej nieskończoności dźwięków w niezwykle frapujący sposób. Jego muzyka roi się od sugestii i powiązań, czego przykładem jest cykl wariacji Enigma op. 36. Każda z czternastu orkiestrowych miniatur mieści w sobie obraz ważnej dla kompozytora osoby z kręgu rodziny lub przyjaciół. IX wariacja dedykowana jest Augustowi Jaegerowi. Gdy kompozytor tracił wiarę w swoje możliwości, przyjaciel przypominał mu o niezłomności Beethovena, nucąc przy tym drugi temat z jego sonaty „Patetycznej”. Nawiązanie do tej właśnie melodii wprawne ucho z pewnością dostrzeże w pierwszych taktach Nimroda.

W ten sposób przedstawiony został drugi bohater koncertu – Ludwig van Beethoven. Jego jedyny zachowany koncert skrzypcowy, wykonany po raz pierwszy w Wiedniu w grudniu 1806 roku, początkowo nie wzbudził entuzjazmu publiczności. Dziś jednak należy do żelaznego repertuaru literatury skrzypcowej – ceniony za doskonałą równowagę między dopełniającymi się partiami orkiestry i instrumentu solowego, w których – jak zauważa Stanisław Haraschin – „wszelka wirtuozeria stoi […] wyłącznie na usługach poetycko-muzycznej myśli”. W roli solisty wystąpi Roman Simović – wybitny skrzypek, który po mistrzowsku łączy techniczną perfekcję z wrodzoną muzykalnością i imponującą wyobraźnią dźwiękową. Ten wielokrotnie nagradzany wirtuoz, na co dzień pełniący funkcję koncertmistrza w London Symphony Orchestra, gra na skrzypcach Antonia Stradivariego z 1709 roku, hojnie użyczonych mu przez Jonathana Mouldsa.

Drugą część wieczoru wypełni Polonia na orkiestrę Andrzeja Panufnika z 1959 roku. Kompozycja, dla której bezpośrednią inspiracją stał się utwór Edwarda Elgara o tym samym tytule, stanowi niejako jego dopełnienie. Podczas gdy angielski kompozytor sięgnął po cytaty z polskich pieśni patriotycznych oraz utworów Chopina i Paderewskiego, dla Panufnika punktem wyjścia stał się pełen wigoru i unikatowy w swej różnorodności rodzimy folklor. Marsz góralski doskonale oddaje podhalański charakter, części wolne pełne są uczuciowości i nostalgii, krakowiak aż skrzy dowcipem, a finałowy oberek porywa swą nieposkromioną żywiołowością.

Marta Dziewanowska-Pachowska

PROGRAM

Edward Elgar (1857–1934) – Wariacje Enigma op. 36
Wariacja IX (Adagio) Nimrod

Ludwig van Beethoven (1770–1827) – Koncert skrzypcowy D-dur op. 61
I. Allegro ma non troppo
II. Larghetto
III. Rondo (Allegro)

— przerwa —

Andrzej Panufnik (1914–1991) – Polonia, suita na orkiestrę (1959)
1. Marsz góralski
2. Mazurek
3. Krakowiak
4. Pieśń Nadwiślańska
5. Oberek

WYKONAWCY

SKRZYPCE ROMAN SIMOVIĆ

ORKIESTRA POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ

DYRYGENT DAWID RUNTZ

---

Czas trwania: ok. 1 h 30 min (z przerwą)