GAIA-24. Opera del Mondo / 7. Międzynarodowy Festiwal Nowa Europa

Geo-historyczna opera o wojnie i jej wpływie na środowisko. Dystopijne widowisko o buncie natury przeciwko niszczycielskiej sile ludzkości.

Projekt analizuje skutki destrukcyjnego wpływu człowieka na sytuację ekologiczną na świecie, w szczególności rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Twórcy poszukują nowych sposobów mówienia o ekologii na scenie teatru muzycznego, nowych metodologii performatywnych, ruchowych, wokalnych i muzycznych oraz pracują nad „rozszerzoną” scenografią, która łączy ciało ludzkie, przestrzeń teatralną i otaczający „kosmos” w kontekście środowiska naturalnego, kulturowego i politycznego.

Kiedy ziemia daje obfite plony, przygotujcie się na wielką wojnę. Kiedy morza wysychają, rzeki zmieniają swoje koryta, a lasy stają się niezdatne do zamieszkania z powodu promieniowania – imperium wkrótce upadnie. Kiedy nadejdzie koniec świata, ziemia i niebo połączą się w jedną niekończącą się linię. Tak przemawiają do nas Gaja, Gaja, Terra, Maga, Matka Gaja.

Gaja, bogini Ziemi i partenogenetyczna matka wszechświata, urodziła Mnemosyne, boginię pamięci. Mnemosyne urodziła dziewięć muz. Muza o „pięknym głosie”, Kalliope, urodziła Orfeusza. I tak znaleźliśmy się w muzeum i na scenie opery. Wśród promieni światła i projekcji wideo zastanawiamy się: czy wciąż słyszymy, co mówi Gaja?

Prolog: 9 października 2022 roku w Paryżu zmarł filozof i antropolog Bruno Latour, aktywny propagator teorii Gai. Jego ostatni tekst poświęcony był wojnie między Rosją a Ukrainą. Latour porównywał tę wojnę do nieustającej wojny ludzkości z naturą i naszą planetą, odwołując się do „Króla Edypa” Sofoklesa, mówiąc o Europie w interregnum – Europie w czasach bezkrólewia.

6 czerwca 2023 r. armia rosyjska wysadziła tamę w Nowej Kachowce, popełniając kolejną zbrodnię wojenną i ekobójstwo. Tydzień później 18 miliardów metrów sześciennych wody wpłynęło do Morza Czarnego. Morze Kachowskie, wraz z krajobrazami z opery „Czarnobyldorf”, przestało istnieć. Dniepr powrócił do swojego naturalnego koryta, tworząc nowe, nieustannie zmieniające się krajobrazy na linii frontu wojny rosyjsko-ukraińskiej.

Po wyschnięciu Morza Aralskiego i katastrofie w elektrowni jądrowej w Czarnobylu zniszczenie tamy w Nowej Kachowce to jedna z największych zbrodni ekologicznych popełnionych przez rosyjski reżim kolonialny. Jednak podobnie jak w przypadku regeneracji lasu czarnobylskiego, 2000 kilometrów kwadratowych gleby nad Dnieprem, uwolnionej z siedemdziesięcioletniej niewoli sztucznego zbiornika, stopniowo powraca do swojego naturalnego stanu. Co można dostrzec ze stromego prawego brzegu Dniepru, obserwując jednocześnie płonący teatr wojny i odradzającą się „Amazonkę Kozaków”? Powolne zwycięstwo matki natury i gwałtowną porażkę człowieka.