Klejnot w koronie Rzeczypospolitej

Sztuka zdobnicza

Prus Królewskich

Zakończenie wystawy

planowane jest na 28 lutego 2007 r.

Wystawa została przygotowana z okazji 560 rocznicy II-go pokoju toruńskiego, potwierdzającego inkorporację Prus Królewskich do ziem Korony. Traktat pokojowy kończył trzynastoletnią walkę Związku Pruskiego i Rzeczypospolitej z Zakonem.

Wystawa przedstawia ponad 300 lat dziejów rzemiosła Prus Królewskich. Dzieje polityczne tej historycznej dzielnicy w ramach wystawy zamykają się w symbolicznej klamrze jaką stanowią portrety dwóch polskich królów – Kazimierza Jagiellończyka autorstwa Hermana Hana z katedry w Oliwie oraz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z Muzeum Zamkowego w Malborku. W tej części wystawy pokażemy m.in.:

• dokument traktatu pokoju toruńskiego z 1466 r. ustanawiający granice i podział administracyjny Prus,
• dokumenty związane z ustrojem polityczno – prawnym i sądowym Prowincji,
• widoki malarskie i graficzne miast Prus Królewskich, herby Prus Królewskich, Polski i Litwy,
• życie codzienne w Prusach w grafice i akwareli

Pierwsza, po części historyczna część wystawy ma szczególny walor dydaktyczny. Ukazuje bowiem ziemię i region w którym żyją kolejne pokolenia Polaków, korzystając z dziedzictwa kultury stworzonej przez Prowincję w ścisłej symbiozie z Rzeczpospolitą. Odwołuje się do świadomości historycznej w przestrzeni kulturowej i geograficznej budując przywiązanie i patriotyzm lokalny do tzw. Małej Ojczyzny.

Kolejne części wystawy ilustrują i przybliżają dokonania rzemiosła Prus Królewskich w czasach od końca XV do końca XVIII wieku.

W tej części wystawy eksponujemy:

• Złotnictwo kościelne (monstrancje, kielichy mszalne, puszki na komunikanty, kadzielnice i łódki do kadzidła, oraz plakiety wotywne) zrealizowane na zamówienie kościołów katolickich i protestanckich, łącznie około 100 wspaniałych eksponatów ze zbiorów muzealnych polskich i niemieckich oraz ze zbiorów kościelnych. W łączności ze złotnictwem kościelnym pokazane zostaną ornaty służące liturgii, pochodzące z klasztornych pracowni pomorskich norbertanek, benedyktynek i brygidek gdańskich.
• W dalszych częściach wystawy eksponowane są wszystkie rodzaje rzemiosła artystycznego w układzie chronologicznym i w podziale na zespoły. W dziale złotnictwa świeckiego eksponować będziemy 140 przedmiotów zamawianych niegdyś chętnie przez bogate mieszczaństwo, dwory królewskie i polską szlachtę, takie jak: puchary, kufle, kubki i przedmioty luksusu, a ponadto wyroby konwisarskie( 110 przedmiotów z cyny), ludwisarskie (wyroby z mosiądzu t.j. dzwony, moździerze, świeczniki) zegary, kowalstwo artystyczne, oraz pamiątkowe wyroby cechowe. Te ostatnie zdumiewają wielkością i wyrafinowanym kształtem. Wspaniałe wilkomy służyły do wznoszenia toastów w trakcie tradycyjnych spotkań cechowych.
• Dla plastycznego efektu wystawy tworzymy również kilka wnętrz mieszkalnych z XVII i XVIII wieku w oparciu o meble i przedmioty służące życiu codziennemu. Po raz pierwszy zestawione zostaną ze sobą duże zespoły mebli gdańskich, toruńskich i elbląskich, a także wyroby rzemiosła z mniejszych ośrodków takich jak Braniewo, Brodnica, Frombork, Malbork, Grudziądz, Bydgoszcz. W tworzonych wnętrzach, jak i w wydzielonych tematycznie ekspozycjach nie zabraknie ceramiki pomorskiej, stołowych sreber, wyrobów cynowych i obrazków haftowanych w zaciszu domowym.

Pragniemy przybliżyć zwiedzającym atmosferę życia codziennego dawnych mieszkańców Prus Królewskich, oraz przedstawić osiągnięcia, które mogą stać się źródłem dumy z wielokulturowej przeszłości.

Historyczna wielokulturowość Pomorza, jest bowiem wskazaniem dla współczesności jak na drodze poszanowania odmienności kultywować tradycje tolerancji i współpracy.

Prawdziwym wydarzeniem artystycznym wystawy jest:

• Eksponowanie około 100 obiektów złotnictwa kościelnego, ze zbiorów polskich i niemieckich)
• Pokazanie około 140 obiektów złotnictwa świeckiego w tym: luksusowe puchary i wilkomy cechowe, oraz w wielkim wyborze srebra stołowe, jakie często stanowiły dary dyplomatyczne królów polskich a także zamawiane były przez dwory magnackie z całej Europy w Gdańsku i Toruniu
• Eksponowanie około 110 wyrobów z cyny t.j. rozliczne kubki, misy, talerze, puchary, które dziś są przedmiotem kolekcjonowania przez muzea a kiedyś gościły powszechnie na stołach średnio zamożnego mieszczaństwa w Prusach Królewskich do końca XVIII wieku, kiedy porcelana zaczęła wypierać je z użytku
• Stworzymy na wystawie kilka wnętrz: z XVII wieku – typowe dla Prus Królewskich, barokowe gdańskie i rokokowe: gdańskie, elbląskie i toruńskie. Możliwość poznania zestawionych ze sobą wnętrz mieszczańskich znakomicie wprowadzi zwiedzających w atmosferę dawnego życia codziennego