Kwartet Śląski / Trzeci koncert z cyklu: Dziwaczne i osobliwe

Program
Anton Webern
Langsamer Satz na kwartet smyczkowy
Sechs Bagatellen op. 9
George Crumb
Black Angels na elektryczny kwartet smyczkowy

Wykonawcy
Kwartet Śląski

To już 12. sezon w NOSPR, podczas którego Kwartet Śląski prezentuje autorski cykl koncertów. Tym razem artyści zabiorą nas w różnorodną i zaskakującą muzyczną podróż pod hasłem Dziwaczne i osobliwe. To okazja do zaprezentowania rzadko wykonywanych, niezwykle innych i charakterystycznych utworów muzycznych. Każdy z nich pozwoli zapoznać się z nową, często burzliwą historią, nieoczywistą formą i brzmieniem. Przed nami cykl pięciu spotkań, które wymykają się schematom i odkrywają nieznane oblicza kwartetu smyczkowego, także z udziałem innych instrumentów.

Anton Webern, jeden z najważniejszych przedstawicieli II szkoły wiedeńskiej, wywarł ogromny wpływ na rozwój muzyki XX wieku. W jego twórczości odnajdziemy niezwykle krótkie utwory cechujące się lapidarnością i ogromną precyzją konstrukcji. Dwie kompozycje Weberna obecne w programie koncertu pokazują jednak ewolucję stylu tego kompozytora i jego różne oblicza. Langsamer Satz to dzieło młodego Weberna z 1905 roku, zainspirowane jego miłością do kuzynki Wilhelmine Mörtl. Stylistycznie bliższe jest zdecydowanie estetyce neoromantycznej niż późniejszym dodekafonicznym eksperymentom. Z kolei w Sechs Bagatellen (Sześciu bagatelach) dochodzi już do znaczącego uproszczenia formy i rozerwania więzi między dźwiękami, które uznaje się za cechy charakterystyczne techniki kompozytorskiej zapoczątkowanej przez Weberna – punktualizmu. To niezwykle krótki utwór, cały cykl sześciu bagatel mieści się w 3,5 minuty, a najdłuższa z nich trwa zaledwie 70 sekund. Także dynamika rzadko jest głośniejsza niż pianissimo. Każdy dźwięk staje się tu osobny i zyskuje własną barwę. Dzieło to do dziś uznaje się za jedno z najbardziej szokujących w literaturze kameralnej XX wieku. Arnold Schönberg – komentując kompozycję swojego ucznia – wskazywał, że: „utwory te pojmą tylko ci, którzy wierzą, że muzyka może wyrażać takie rzeczy, jakie tylko muzyką mogą być przekazane”.

Zupełnie inny nastrój wprowadza Black Angels na elektryczny kwartet smyczkowy George’a Crumba z 1970 roku. Kwartet o podtytule Trzynaście obrazów z krainy mroku to dzieło przepełnione symboliką, zdradzające fascynację kompozytora numerologią. Za sprawą elektrycznego brzmienia instrumentów Crumb kształtuje wyjątkowy efekt dźwiękowy. Muzycy pocierają również smyczkami o kryształowe kieliszki, grają w specjalnych naparstkach, a także wykorzystują marakasy i tam-tamy. W kwartecie nie brakuje jednak nawiązań do muzyki tonalnej – trudno o bardziej klasyczne odniesienie niż cytat z Kwartetu smyczkowego „Śmierć i dziewczyna” Schuberta.

[Julia Broniowska]

***

Bezpieczne zakupy w Bilety24. W przypadku odwołania wydarzenia, gwarantujemy automatyczny zwrot środków potwierdzony komunikatem wysyłanym na adres e-mail, podany podczas zakupu.