Polski Teatr Tańca: "Percepcja" i "Nondescript"

Spektakle Polskiego Teatru Tańca
„Percepcja", chor. Urszula Bernat-Jałocha | „Nondescript", chor. Urszula Bernat-Jałocha

Percepcja

Choreografia: Urszula Bernat-Jałocha
Muzyka: Paul Tinsley
Video: Jagoda Chalcińska
Reżyseria świateł: Ewa Garniec
Kostiumy i scenografia: Adriana Cygankiewicz
Czas trwania: 45 min 
Obsada: Urszula Bernat-Jałocha, Zbigniew Kocięba, Paweł Malicki, Marcin Motyl, Katarzyna Rzetelska, Sandra Szatan, Dominik Więcek
Premiera: 25 września 2015, MP2 na Międzynarodowych Targach Poznańskich

„Percepcja" porusza temat mechanizmów rządzących grupą, w której jak w soczewce odbija się obraz współczesnego społeczeństwa. Autorka zgłębia problem wszechobecnego w europejskiej kulturze indywidualizmu, nieustannie podsycanego przez wielkie korporacje, kreujące sztuczne potrzeby i nakaz powierzchownego wyróżniania się z tłumu. Tworząc przedstawienie, artyści skupili się na odsłanianiu mechanizmów autokreacji, widzianych z kilku perspektyw. Jest to możliwe dzięki wykorzystaniu projekcji, realizowanej jednocześnie z kilku kamer. Jej autorką będzie Jago Chalcińska - producentka video, VJka, realizatorka projektów multidyscyplinarnych z pogranicza video-artu, VJingu i performance`u audiowizualnego. Warstwę muzyczną stworzył Paul Tinsley, założyciel grupy muzycznej Violent Yoga, kompozytor muzyki do wielu filmów i spektakli tanecznych. Autorką scenografii i kostiumów jest Adriana Cygankiewicz, której prace można było podziwiać m.in. w przedstawieniach takich artystów, jak Susane Jaresand, Jacek Przybyłowicz czy Ewa Wycichowska.
„Na scenie widzimy kanapę po jednej stronie sceny i konstrukcję pełniącą funkcję baru po drugiej, ale to prezentacje multimedialne odgrywają tu główną rolę. Zarówno scenografia, jak i choreografia wprowadzają nas od razu w atmosferę nocnego klubu. Tylko światła są dużo jaśniejsze i możemy tym razem zobaczyć wszystko bardzo wyraźnie. (...) Choreografia sprawnie została podzielona na kilka planów. Główne wydarzenia dzieją się tuż przed nami, ale tło nigdy nie pozostaje puste. Część tancerzy "siedzi" przy barze, a raczej ustawia się w różne skomplikowane układy, ktoś inny zajmuje kanapę albo przechadza się między tymi dwoma punktami. W tle pojawia się m.in. człowiek, którego ciało wydaje się nie mieć głowy. (...) Projekcje w "Percepcji" ukazują na żywo szczegół, drobne ruchy dłoni, mimikę, postacie tancerzy z innej perspektywy niż moglibyśmy zobaczyć z naszego miejsca na widowni. Pozwalają nam dokładniej przyjrzeć się dyskusji przy barze, która odbywa się niemal wyłącznie za pomocą dłoni, a w której wyraża się zarówno chęć i uciekanie przed dotykiem drugiej osoby, zaproszenie i negacja."
(Katarzyna Prus-Zajączkowska, kulturapoznan.pl)

Nondescript

Choreografia: Urszula Bernat-Jałocha
Kostiumy: Adriana Cygankiewicz (współpraca: Ewa Bernat)
Muzyka: Michel Legrand, Ben Frost, Andy Stott, Alva Noto & Ryuichi Sakamoto, Biosphere
Aranżacja muzyczna: Zuzanna Majewska
Światła: Przemysław Gapczyński, Mariusz Porada
Obsada: Urszula Bernat-Jałocha, Zbigniew Kocięba, Marcin Motyl, Katarzyna Rzetelska, Dominik Więcek
Premiera: 26 kwietnia 2014
Czas trwania: 38 minut

„Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat dochodzi do zacierania się różnic między płciami. Kobiety przejmują role typowo męskie, zajmują stanowiska przywódcze, natomiast mężczyźni muszą sobie poradzić z nową rolą: mężczyzny niepotrzebnego" -- stwierdza Jane McLoughlin w "The Demographic Revolution". Do głosu doszedł uniseks symbolizujący słabość mężczyzn i siłę kobiet.
Obecnie w kulturze zachodu często używany jest termin „gender", będący określeniem płci kulturowej lub społecznej. Pojęciem „gender" opisuje się także tworzony w sposób performatywny zespół cech i zachowań, ról płciowych i stereotypów płciowych przypisywanych kobietom i mężczyznom.
W spektaklu Urszuli Bernat-Jałochy człowiek pokazany jest jako bezosobowy, androgeniczny materiał złożony z ciała i jego nieograniczonych możliwości. Autorka spektaklu balansuje na niedookreślonej i dyskusyjnej granicy między pojęciami „płeć" i „gender". Prezentując zjawisko zacierania się płci, zwraca uwagę na wiążące się z nim ryzyko dehumanizacji.

„(...) spektakl Bernat, która szkoliła się pod okiem fachowców ze Scottish School of Contemporary Dance, jest taneczną refleksją nad różnicami płci i gender. Artystka, niczym genialny chirurg, przeprowadza - przy muzyce Michela Legranda, Sakamoto czy Biosphere - wiwisekcję na ciągle żywym stereotypie, traktującym o płci kulturowej. I dowodzi tym samym, za Jane McLoughlin (autorką "The Demographic Revolution"), że na przestrzeni ostatnich lat prym na świecie wiedzie, symbolizujący siłę kobiet i słabość mężczyzn, uniseks, który rzekomo nie dyskryminuje żadnej z płci.
Artystka pyta także o to, czym jest człowiek - ubierając swoich tancerzy w kostiumy, nie zastanawia się nad ich płcią. (...) Człowiek w spektaklu Bernat ukazany zostaje tym samym jako bezosobowy i androgeniczny twór, który składa się wyłącznie z ciała. A to z kolei, zdaniem choreografki, nie ma ograniczeń, przez co znowu wydaje się być nieludzkie.
Spektakl "Nondescript", choć traktuje o poważnych kwestiach, rozbawił publiczność. Chyba każdy widz, jeżeli nie głośno, to pod nosem uśmiechnął się na widok tancerek, przedstawiających stereotypowych mężczyzn, i tancerzy, którzy bez najmniejszych problemów odnaleźli się w roli kobiet."
(Monika Nawrocka-Leśnik, kulturapoznan.pl, 28 kwietnia 2014)

Realizacja projektu odbyła się w ramach Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego "Młoda Polska".

Urszula Bernat rozpoczęła edukację w zakresie tańca w Ogólnokształcącej Szkole Baletowej im. Romana Turczynowicza w Warszawie. Po uzyskaniu dyplomu w 2002 roku dołączyła do zespołu Opery na Zamku w Szczecinie, a następnie w latach 2006-2008 była tancerką Teatru Wielkiego w Poznaniu. W 2007 roku ukończyła studia na Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie, gdzie uzyskała tytuł magistra sztuki ze specjalizacją pedagoga baletu. W roku 2008/2009 kontynuowała naukę w Scottish School of Contemporary Dance, gdzie uzyskała tytuł Bachelor of Art, a następnie brała udział w programie apprentice dancer w Scottish Dance Theatre. Podczas studiów w Szkocji współpracowała z Janis Claxton, Thomas Small, oraz Victoria Fox. Urszula Bernat prowadziła szereg warsztatów jako nauczyciel barre au sol podczas corocznych spotkań "Lądeckie Lato Baletowe". Jest również pedagogiem Międzynarodowych Warsztatów Tańca Współczesnego i Otwartych Zajęć Tańca Współczesnego.

Jako choreograf debiutowała spektaklem "Nondescript" w 2014 roku, podczas VII Festiwalu Atelier Polskiego Teatru Tańca, natomiast w 2015 w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego "Młoda Polska" spektakl "Percepcja