"Mosty zamiast murów" - Jubileusz 90-lecia Eugenia Barby

Eugenio Barba wielokrotnie przekraczał granice teatru i go redefiniował. Nigdy jednak teatru nie opuścił. Zawsze budował mosty, nigdy mury. Tak było w 1974 roku w Carpignano, wiosce na południu Włoch, w której osiadł z aktorami Odin Teatret po opuszczeniu siedziby w Holstebro. To tam narodził się barter – oryginalna praktyka wymiany doświadczeń i tradycji między artystami a lokalną społecznością. A także w 1980 roku, gdy powołał do życia Międzynarodową Szkołę Antropologii Teatru, konfrontując w gronie badaczy i artystów europejskie i azjatyckie techniki sceniczne. Nie inaczej było w Holstebro, gdzie przez wiele lat organizował z Odin Teatret Festuge – wyjątkowe święto, angażujące niemal wszystkich mieszkańców miasta, niezależnie od wieku, płci, fachu czy religii. Mostem nazwać można również „Trzeci Teatr” – sieć zespołów teatralnych zaangażowanych społecznie i czułych na kwestie etyczne, utkaną przez Barbę w 1976 roku, która działa do dziś.

Wraz z Odin Teatret Eugenio Barba tworzy teatr od ponad półwiecza. To imponujące osiągnięcie, szczególnie w kontekście słów Bogdana Korzeniewskiego, który twierdził, że żywot zespołu teatralnego wynosi tyle, co wiek psa – od dziesięciu do kilkunastu lat. Sekretem wieloletniej działalności Barby w domenie teatru jest miłość.

Eugenio Barba i Odin Teatret wracają do Instytutu Grotowskiego po 10 latach przerwy. W 2016 roku podczas Olimpiady Teatralnej „Świat miejscem prawdy” odbyły się m.in.: pokazy spektaklu „Drzewo”, warsztaty dla aktorów i seminarium dla reżyserów. W roku 2026 uwagę skupiamy na jubilacie. Chcemy spojrzeć zarówno wstecz, przedstawić początek drogi artystycznej Eugenia Barby, jak i przyjrzeć się jej kontynuacji, by na koniec zapytać o plany na przyszłość. Zaprezentujemy film dokumentalny „Sztuka niemożliwego. Długa podróż Eugenia Barby i Odin Teatret” Elsy Kvamme opowiadający o pracy jeszcze niereżysera u boku Jerzego Grotowskiego w Teatrze 13 Rzędów w Opolu, utworzeniu Odin Teatret w Oslo oraz latach spędzonych w Holstebro, ponoć „najnudniejszym” w latach 60. miasteczku w Danii. Liczne przyjaźnie artysty oraz jego podróże przywołamy, prezentując „Pokój wspomnień” – doświadczenie VR przygotowane przez Dinę Abu Hamdan. Będzie to wirtualna wizyta w dawnym pokoju reżysera w siedzibie Nordiskteaterlaboratorium w Holstebro. Istotą działalności Odin Teatret jest uprawianie teatru, dlatego w Studiu Na Grobli pokażemy najnowszy spektakl w reżyserii Barby – „Chmury Hamleta”. Będzie to kolejny po „Ur-Hamlecie” dialog twórcy z Szekspirem. W spektaklu występują trzy pokolenia aktorów Odin Teatret: Else Marie Laukvik i Urlik Skeel – związani z zespołem od lat 60.; Julia Varley i Rina Skeel, aktorki, które dołączyły w latach 70. i 80. oraz najmłodsi stażem i wiekiem współpracownicy – Antonia Cezara Cioază i Jakob Nielsen. Głównym wydarzeniem jubileuszu będzie spotkanie z Eugeniem Barbą pod prowokacyjnym tytułem „Koniec teatru”, otwierające cykl wystąpień wybitnych twórców i twórczyń teatralnych reprezentujących różne pokolenia. Nawiązując do słynnej wypowiedzi Jerzego Grotowskiego, wygłoszonej na Uniwersytecie Nowojorskim w 1970 roku: „Niektóre słowa umarły […]. Do takich słów należy: spektakl, przedstawienie, teatr, widz itd.”, chcemy zapytać o kondycję teatru oraz jego powinności wobec wyzwań, jakie stawia nam współczesny świat.

Pod hasłem „Mosty zamiast murów” Eugenio Barba świętuje swoje 90 urodziny na całym świecie. Oprócz Polski odwiedzi m.in.: Meksyk, Włochy, Rumunię, Turcję, Tunezję, Belgię, Grecję, Francję i Brazylię.

Program

pt. 9.10.2026

13:00–17:00 „Pokój wspomnień” – doświadczenie VR przygotowane przez Dinę Abu Hamdan Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego, Przejście Żelaźnicze

17:00 „Sztuka niemożliwego. Długa podróż Eugenia Barby i Odin Teatret” – film dokumentalny, reż. Elsa Kvamme Czytelnia im. Ludwika Flaszena Instytutu Grotowskiego, Przejście Żelaźnicze

19:00 „Chmury Hamleta” – spektakl Odin Teatret, reż. Eugenio Barba Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego, ul. Na Grobli 30-32

sob. 10.10.2026

11:00–15:00 „Pokój wspomnień” – doświadczenie VR przygotowane przez Dinę Abu Hamdan Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego, Przejście Żelaźnicze

16:00 „Koniec teatru” – spotkanie z Eugeniem Barbą, prowadzenie Jarosław Fret Sala Wielka Ratusza, Rynek-Ratusz

19:00 „Chmury Hamleta” – spektakl Odin Teatret, reż. Eugenio Barba Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego, ul. Na Grobli 30-32

Kuratorka wydarzenia: Monika Blige Producentka wydarzenia: Wiktoria Palczewska Organizator: Instytut im. Jerzego Grotowskiego Partner: Muzeum Miejskie Wrocławia

Bilety i wejściówki: www.bilety.grotowski-institute.pl