SPÓŁDZIELNIA MUZYCZNA: INTERAKCJE x SACRUM PROFANUM

Interakcje 8 listopada 2026 roku w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku, odbywające się jako wydarzenie towarzyszące festiwalu Sacrum Profanum, będą koncertem szczególnym. Połączą, zdawałoby się, przeciwstawne światy, estetyki i konteksty. Polskie malarstwo XIX wieku, pełne rozmachu i symboliki — choćby Hołd pruski Jana Matejki, Pochodnie Nerona Henryka Siemiradzkiego czy Śmierć Ellenai Jacka Malczewskiego zanurzymy w muzyce, którą zwykło się nazywać współczesną, mimo że przynajmniej częściowo jest to już muzyka historyczna.

…à mesure Philippe’a Hurela, jednej z kompozytorskich legend muzyki XX i XXI wieku, powstało 29 lat temu. Tytuł odnosi się z jednej strony do roli rytmu, z drugiej – do stopniowej dezintegracji materiału, dokonującej się „w miarę” trwania utworu, niczym w pracy rzeźbiarza, który stopniowo odsłania obiekt, jaki chce ukazać. W …à mesure na pierwszy plan wysuwa się praca z parami instrumentów. Początkowo są one zestawiane według „pokrewieństwa rejestrów”: flet–skrzypce, klarnet basowy–wiolonczela, fortepian–wibrafon, a następnie według „pokrewieństwa technik”: dwa instrumenty dęte, dwa smyczkowe i dwa instrumenty „perkusyjne”.

Z jednej strony materia rytmiczna i harmoniczna nabiera radosnej, żywiołowej heterogeniczności. Jak mówi kompozytor, „krótkie, pulsujące sekwencje rytmiczne, którym za każdym razem towarzyszą rytmiczne przyspieszenia i zwolnienia pochodzące z innego muzycznego uniwersum”, łączą się z gęstymi polirytmiami, które ostatecznie „stabilizują się w formie pętli”. Z drugiej strony zaprogramowana sieć relacji, która zazwyczaj narzuca muzycznemu rozwojowi ściśle określony kierunek, poprzez procesy nakładania warstw, ustępuje częściowo miejsca pokusie „nieznanych sytuacji”, wynikających z bardziej tradycyjnie rozumianego rozwoju materiału. Zostają one włączone w formę, która „proponuje grę antycypacji i powrotów do przeszłości, zbliżoną do filmowych retrospekcji”.

Podobną grę proponuje Matan Porat w utworze I Cannot Take This Anymore, dedykowanym Zafraan Ensemble. Utwór na pozór utrzymany jest w estetyce postspektralnej, jednak co chwilę słyszymy w nim znajome elementy. Czego kompozytor „nie może już znieść”: charakterystycznej dla klasycznej moderny estetyki spektralno-punktualistycznej czy też wyrastających zewsząd gestów, jakby wprost zaczerpniętych z bardzo szeroko pojętej muzyki rozrywkowej? Każdy słuchacz odbierze to inaczej.

Drugą część koncertu wypełni polska premiera najnowszej kompozycji Agaty Zubel, dedykowanego Spółdzielni utworu Multi-Headed Dragon, w którym twórczyni ukazuje zespół jako jeden organizm złożony z wielu różnych osobowości — wielogłowego smoka. Można tu dostrzec muzyczny, wielogłosowy organizm, w którym poszczególne instrumenty zachowują własną tożsamość, a jednocześnie współtworzą jeden złożony byt. Partie nakładają się na siebie, wchodzą w dialog, ścierają się i chwilami stapiają, tworząc wrażenie nieustannie zmieniającej się struktury o wielu „głowach”. Tytułowy smok staje się więc metaforą zespołu jako żywego organizmu – wielocentrycznego, nieprzewidywalnego i funkcjonującego dzięki napięciu między indywidualnością a wspólnotą.

W tradycyjnej rozmowie towarzyszącej koncertowi wezmą udział Agata Zubel oraz dyrektor artystyczny festiwalu Sacrum Profanum Krzysztof Pietraszewski. Odniesiemy się w niej do symboli w muzyce i malarstwie, zastanowimy się, czy muzyka umieszczona w nieobojętnym otoczeniu znaczących tekstów kultury zmienia swoje znaczenie i czy znaczenia te są czytelne dla odbiorców. Spróbujemy także odpowiedzieć na pytanie, czym dziś są sacrum i profanum, skoro wiadomo, że istnieje wiele różnych sposobów ich rozumienia.

Program:  Philippe HUREL - "... à mesure..." (1996) na flety, klarnety, skrzypce, wiolonczelę, fortepian i wibrafon 

Matan PORAT - "I cannot take this anymore" (2021) na flet, klarnet, saksofony, skrzypce, altówkę i wiolonczelę 

Agata ZUBEL - "Multi-Headed Dragon" (2026) - premiera polska - na zespół kameralny

Wstęp wolny - obowiązują darmowe wejściówki do pobrania! 

---

Zadanie „Post scriptum – cykl moderowanych koncertów XX i XXI wieku” Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

Projekt jest współfinansowany ze środków Miasta Krakowa w ramach zadania „Całoroczna działalność prowadzona stacjonarnie – Stała działalność Spółdzielni Muzycznej”

With friendly suport Ernst von Siemens Musikstiftung.