SPÓŁDZIELNIA MUZYCZNA: INTERAKCJE x SACRUM PROFANUM

Interakcje 8 listopada 2026 roku w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku, odbywające się jako wydarzenie towarzyszące festiwalu Sacrum Profanum, będą koncertem szczególnym. Połączą, zdawałoby się, przeciwstawne światy, estetyki i konteksty. Polskie malarstwo XIX wieku, pełne rozmachu i symboliki — choćby Hołd pruski Jana Matejki, Pochodnie Nerona Henryka Siemiradzkiego czy Śmierć Ellenai Jacka Malczewskiego zanurzymy w muzyce, którą zwykło się nazywać współczesną, mimo że przynajmniej częściowo jest to już muzyka historyczna.

Friction (2001) to utwór kameralny greckiego kompozytora i innowatora muzyki komputerowej Panayiotisa Kokorasa. Przeznaczona na flet, klarnet basowy, fortepian i wiolonczelę kompozycja koncentruje się przede wszystkim na barwie dźwięku oraz zjawisku tarcia – rozumianym zarówno dosłownie, jako sposób powstawania brzmienia, jak i metaforycznie, jako źródło muzycznego napięcia.

Kokoras wykorzystuje rozszerzone techniki wykonawcze, szmery i nietypowe sposoby wydobycia dźwięku, przenosząc na instrumenty akustyczne sposób myślenia charakterystyczny dla muzyki elektroakustycznej. Tradycyjne brzmienia stopniowo przechodzą w hałas, szmer i złożone tekstury, a uwaga słuchacza kieruje się ku ruchowi, energii i nieustannemu przeobrażaniu materii dźwiękowej.

Innego rodzaju grę z przyzwyczajeniami słuchacza proponuje Matan Porat w utworze I Cannot Take This Anymore, dedykowanym Zafraan Ensemble. Kompozycja na pierwszy rzut ucha wpisuje się w estetykę postspektralną, jednak co chwilę wyłaniają się z niej znajome gesty i brzmienia, przywołujące bardzo szeroko rozumianą muzykę rozrywkową. Tytuł prowokuje więc pytanie: czego kompozytor „nie może już znieść” – charakterystycznej dla klasycznej moderny estetyki spektralno-punktualistycznej czy może właśnie wszechobecnych muzycznych zapożyczeń i skojarzeń? Odpowiedź pozostaje po stronie słuchacza.

Drugą część koncertu wypełni polska premiera najnowszej kompozycji Agaty Zubel – dedykowanego Spółdzielni utworu Multi-Headed Dragon. Twórczyni przedstawia w nim zespół jako jeden organizm złożony z wielu odrębnych osobowości – tytułowego wielogłowego smoka. Poszczególne instrumenty zachowują własną tożsamość, a jednocześnie współtworzą wielogłosową całość: ich partie nakładają się na siebie, wchodzą w dialog, ścierają się i chwilami stapiają. Powstaje struktura nieustannie zmienna, wielocentryczna i nieprzewidywalna. Smok staje się tym samym metaforą zespołu funkcjonującego dzięki napięciu pomiędzy indywidualnością a wspólnotą.

W tradycyjnej rozmowie towarzyszącej koncertowi udział wezmą Agata Zubel oraz dyrektor artystyczny festiwalu Sacrum Profanum Krzysztof Pietraszewski. Punktem wyjścia będzie kwestia symboli w muzyce i malarstwie. Zastanowimy się, czy muzyka umieszczona w otoczeniu znaczących tekstów kultury zmienia swoje znaczenie oraz na ile znaczenia te pozostają czytelne dla odbiorców. Powróci również jedno z podstawowych pytań festiwalu: czym dziś są sacrum i profanum, skoro oba pojęcia mogą być rozumiane na tak wiele różnych sposobów?

Program: 

Panayiotis KOKORAS  - Friction (2001) na flet, klarnet basowy, wiolonczelę i fortepian

Matan PORAT - "I cannot take this anymore" (2021) na flet, klarnet, saksofony, skrzypce, altówkę i wiolonczelę 

Agata ZUBEL - "Multi-Headed Dragon" (2026) - premiera polska - na zespół kameralny

Wstęp wolny - obowiązują darmowe wejściówki do pobrania! 

---

Zadanie „Post scriptum – cykl moderowanych koncertów XX i XXI wieku” Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

Projekt jest współfinansowany ze środków Miasta Krakowa w ramach zadania „Całoroczna działalność prowadzona stacjonarnie – Stała działalność Spółdzielni Muzycznej”

With friendly suport Ernst von Siemens Musikstiftung.