„I na co ci to wiedzieć?!” Pamięć i milczenie o powojennej przemocy na podkarpackiej wsi

Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna” Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW oraz Wydawnictwo słowo/obraz terytoria

zapraszają na spotkanie wokół książki Magdaleny Lubańskiej „I na co ci to wiedzieć?!” Pamięć i milczenie o powojennej przemocy na podkarpackiej wsi (2025, słowo/obraz terytoria)

piątek 17 kwietnia godz. 17:00 Pracownia Duży Pokój Warecka 4/6, Warszawa (wejście od ul. Kubusia Puchatka)

Po drugiej wojnie światowej w lesie Dębrzyna pod Przeworskiem mordowano ludzi, którzy pociągami wracali do domów z tułaczki. O ich życiu i śmierci decydowała domniemana zawartość walizki. Dokumenty archiwalne wskazują na co najmniej kilkadziesiąt ofiar. Zabójcy, związani z Armią Krajową i Strażą Ochrony Kolei, należeli do lokalnych struktur przestępczych. Pomimo że miejscowa społeczność oraz milicja wiedziały o napadach, sprawcy nie ponieśli odpowiedzialności karnej.

W książce „I na co ci to wiedzieć?! Pamięć i milczenie o powojennej przemocy na podkarpackiej wsi” Magdalena Lubańska odsłania społeczne uwarunkowania dębrzyńskich mordów. Na podstawie rozmów z ostatnimi świadkami, którzy część z tych zdarzeń pamiętają z dzieciństwa, a część z cudzych opowieści, rekonstruuje rozproszone narracje i analizuje proces przełamywania milczenia. Prezentuje także – wciąż ujawniane w ucieleśnionej pamięci rozmówczyń i rozmówców – symptomy „życia pod strachem”.

Publikacja dofinansowana z subwencji MNiSW na utrzymanie potencjału badawczego Uniwersytetu Warszawskiego.

O książce dyskutować będą:

Magdalena Lubańska – antropolożka społeczna, wykładowczyni w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, prof. ucz. Autorka pięciu książek, licznych artykułów naukowych oraz współtwórczyni filmów dokumentalnych „Nie sądzić” (2017) i „Wielki strach” (2020) Od ponad dekady zajmuje się zagadnieniem (po)wojennej przemocy i relacji sąsiedzkich na podkarpackiej wsi.

Piotr Filipkowski – doktor socjologii, adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. W 2008 roku obronił nagrodzony doktorat poświęcony pamięci biograficznej więźniów obozów koncentracyjnych, opublikowany w formie książki „Historia mówiona i wojna” (2010). W przeszłości pracował w Ośrodku KARTA i Domu Spotkań z Historią, gdzie współtworzył Archiwum Historii Mówionej. Obecnie realizuje polsko-niemiecki projekt badawczy dotyczący socjologii obozów koncentracyjnych.

Jakub Gałęziowski – historyk społeczny i praktyk historii mówionej, pracownik Uniwersytetu Warszawskiego. W 2021 roku uzyskał doktorat na podstawie rozprawy poświęconej polskim dzieciom urodzonym z powodu wojny, opublikowanej jako nagradzana książka „Niedopowiedziane biografie” (2022). Pełni liczne funkcje w polskim i międzynarodowym środowisku naukowym: jest współzałożycielem i byłym prezesem Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej oraz wiceprezesem International Oral History Association.

Tomasz Rakowski – doktor habilitowany, profesor i dyrektor Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UW oraz członek Rady Doskonałości Naukowej. Jako etnolog, antropolog i kulturoznawca prowadzi badania w Polsce i w Mongolii. Naukowo zajmuje się między innymi antropologią sztuki współczesnej i partycypacyjnej, etnograficznie zorientowaną animacją kultury oraz najnowszymi metodologiami etnograficznymi. Równolegle do pracy akademickiej jest aktywnym zawodowo lekarzem specjalistą medycyny ratunkowej w Szpitalu Bielańskim w Warszawie.

Spotkanie poprowadzi Beata Chomątowska – doktorantka w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW. Ukończyła religioznawstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz europeistykę na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Zawodowo związana z mediami jako dziennikarka i stała współpracowniczka „Tygodnika Powszechnego”. Jest również pisarką, autorką siedmiu książek: reportaży oraz dwóch powieści.

---

INFORMACJE O DOSTĘPNOŚCI: Staramy się, żeby nasze wydarzenia były dostępne dla wszystkich zainteresowanych osób. Lokal, w którym odbywa się spotkanie znajduje się na parterze, z wejściem od ulicy, jednak konieczne jest pokonanie 3 stopni podczas wchodzenia. Możliwe jest przyjście z psem przewodnikiem. Jeśli macie jakiekolwiek potrzeby lub pytania związane z udziałem w wydarzeniu, prosimy o maila na adres pracownia@etnograficzna.pl lub telefon 602727185, postaramy się znaleźć rozwiązanie.

FINANSOWANIE: Projekt współfinansuje m. st. Warszawa