Termopile polskie

reżyseria, adaptacja i opracowanie muzyczne: Jan Klata

scenografia i reżyseria światła: Justyna Łagowska kostiumy: Mirek Kaczmarek dramaturgia: Miłosz Markiewicz choreografia: Maćko Prusak projekcje wideo: Natan Berkowicz muzyka na żywo: Gruzja / zespół w składzie: Artur Rumiński – gitara, elektronika, Bartosz Lichołap – perkusja, Patryk Rzeszutek – wokal, syntezator, Mateusz Maryjka (wystąpi w przedstawieniach 2, 3 i 5 maja) / Kamil Staszałek / Piotr Gruenpeter – bas asystentka reżysera, suflerka: Magdalena Markowska asystentka kostiumografa: Maria Mordarska przygotowanie wokalne: Mariusz Chojecki inspicjent: Krzysztof Kuszczyk

występują: Anna Grycewicz (Wita), Danuta Stenka (Katarzyna), Jan Frycz (Król (dublura)), Jerzy Radziwiłowicz (Król (dublura)), Oskar Hamerski (Kniaź Patiomkin, Wańka Kain, Arżanow), Robert Jarociński (Hetman Rzewuski, Lucchesini, Ritter von Tottenweide, Prymas), Mateusz Kmiecik (Jermołow, Staszic, Ksiądz Moralista, Padre Saluzzo, Felczer), Cezary Kosiński (Mnich, Kościuszko), Kamil Mrożek (Stackelberg, Biskup Krasicki, Kołłątaj, Szczęsny Potocki, Zołzik, Skarbnik, Lord Gardiner, Ranny), Paweł Paprocki (Oficer, Chirurg, Trembecki, Ksawery Branicki, Amerykanin, Konfederata, Krzykała Filutkiewicz, de Caché, Dąbrowski), Karol Pocheć (Książę Józef), Marcin Przybylski (Mamonow, Marszałek Małachowski, Ksiądz Historyk, Biskup Kossakowski, Marszałek Bieliński, Lekarz), Arkadiusz Pyć (Witołd, Dziecko (gościnnie)), Adam Szczyszczaj (Wielki Kofta, Lirnik Szczerbina, Krakremija, Sievers), Paweł Tołwiński (Marszałek de Ligne, Ignacy Potocki, Suchorzewski, Toll)

W swojej pierwszej premierze na scenie Teatru Narodowego Jan Klata sięga po Termopile polskie Tadeusza Micińskiego. Jak zapowiadał w swoim programie, jest to „fantasmagoria o przeklętym losie […] naszej części Europy. O Polsce, Rosji, Ukrainie, o cieniu, który Fatum rzuca na kolejne pokolenia armatniego mięsa Historii”.

Dlaczego reżyser, znany ze swoich odważnych odczytań literackiej klasyki, wraca dziś do tego tekstu? Czego możemy się nauczyć od jego twórcy, poety gwiazd i mroku, autora mistycznych powieści? Czy Historia jest nauczycielką życia?

Wizyjny dramat Tadeusza Micińskiego koncentruje się wokół postaci księcia Józefa Poniatowskiego, który, umierając pod Lipskiem w nurtach Elstery, błądzi na granicy tego i tamtego świata, a w jego głowie, jak w filmie, przewijają się kolejne obrazy z dwudziestu sześciu dramatycznych lat rozstrzygających losy Polski. 1787–1813: zjazd w Kaniowie, Konstytucja 3 Maja, Targowica, wojna polsko-rosyjska roku 1792, milczący sejm w Grodnie, rozbiory Polski, insurekcja kościuszkowska, rzeź Pragi czy w końcu jeden z ostatnich epizodów wojen napoleońskich – Bitwa Narodów pod Lipskiem.

„Zginąć zbyt łatwo, choć żyć bywa tak trudno. Nam nie wolno wpaść w obłęd – a cóż by powiedziała Polska!” – powie Poniatowski. Zderzenie z jego mitem i kultem jest dzisiaj bolesne, przeklęty los naszej części Europy każe zadać pytania o minione przyczyny upadku i nasze przyszłe losy, życie społeczne i duchowe, sens narodowej wspólnoty.

W 1997 roku, w odbudowanym po pożarze Teatrze Narodowym, Jerzy Grzegorzewski otwierał swoją dyrekcję Nocą listopadową Stanisława Wyspiańskiego. Była to rozprawa z tradycją polskich powstań i bolesnym dylematem: „Bić się czy nie bić?”. Pytanie to znów staje się palące w „okresie przedwojennym”, w którym przyszło nam żyć. Jak odpowie na nie zespół Teatru Narodowego pod przewodnictwem Jana Klaty?

Premiera Termopil polskich odbyła się 22 listopada 2025 roku z okazji 260-lecia Teatru Narodowego.

Spektakl dostępny z napisami w językach angielskim i ukraińskim

Spektakl rekomendowany jest dla widzów od 16 roku życia.

Uprzejmie informujemy, że w przedstawieniu pojawiają się elementy mogące wywołać dyskomfort: bardzo głośne muzyka oraz dźwięki (zapewniamy stopery do uszu), intensywne migające światła, dym papierosowy, odgłosy wystrzałów, intensywna choreografia. Przedstawienie porusza między innymi zagadnienia przemocy fizycznej, seksualnej, tortur, wojny oraz śmierci. W spektaklu padają przekleństwa w języku rosyjskim.