CISZEJ. O zdrowych relacjach z technologią i dźwiękiem miasta - premiera Młodzieżowej Mapy Ciszy m.st. Warszawy

„Hałas ma bezpośredni wpływ na zdolności poznawcze dzieci – potwierdzają najnowsze badania Europejskiej Agencji Środowiskowej”… „Środowisko akustyczne Warszawy szkodzi zdrowiu jej mieszkańców”… „Badania epidemiologiczne wskazują, że wzrost hałasu komunikacyjnego o każde 10 dB zwiększa ryzyko nasilenia objawów ADHD oraz trudności z koncentracją u dzieci o 9–11%...

Zrobiło się głośno, prawda? Młode warszawianki i warszawiacy przez ostatnie miesiące szukali w stolicy miejsc, w których można wtopić się w ciszę. Nie szukali jednak odizolowanych od świata studiów nagraniowych z przenikającą je ciszą akustyczną, ale miejsc, w których cisza wypełniona jest odgłosami miasta: śpiewem ptaków, odgłosami z parku, kawiarni, kościoła. Takich miejsc, w których cisza sprzyja skupieniu, odpoczynkowi. Już w najbliższą środę, 6 maja, odbędzie się premiera Młodzieżowej Mapy Ciszy m.st. Warszawy.

Działania w projekcie „Ciszej. O zdrowych relacjach z technologią i dźwiękami miasta” rozpoczęły się w lutym tego roku. Koordynują je pracownicy Działu Stypendialno-Edukacyjnego Centrum Myśli Jana Pawła II. Projekt łączy obszary edukacji kulturalnej, profilaktyki zdrowia psychicznego i działań w przestrzeni miejskiej. Ma na celu zwiększenie świadomości mieszkańców Warszawy – w szczególności dzieci, młodzieży i ich opiekunów – w zakresie budowania zdrowych relacji z technologią oraz potrzeby odpoczynku od nadmiaru bodźców. Nasz pomysł wpisuje się w szerszy nurt działań podejmowanych w Warszawie, takich jak „Szkolne Strefy Ciszy” oraz „Strategiczna mapa hałasu m.st. Warszawy”. Podobnie jak powyższe inicjatywy, projekt zwraca uwagę na potrzebę tworzenia miejsc sprzyjających skupieniu i odpoczynkowi, zarówno w szkołach, jak i w przestrzeni publicznej. W ten sposób staje się częścią miejskiego dialogu o ciszy jako wartości, która wspiera rozwój, zdrowie psychiczne i jakość życia w nowoczesnym, dynamicznym mieście – mówi Justyna Słowińska-Zarymbska, koordynatorka projektu z Centrum Myśli Jana Pawła II.

Współczesne wyzwania
Współczesny świat dostarcza ogromnej liczby bodźców – wizualnych, dźwiękowych i informacyjnych. Dzieci i młodzież dorastają w środowisku cyfrowym, w którym granica między światem online i offline zaciera się, a przebodźcowanie staje się codziennym doświadczeniem.

Brakuje przestrzeni i kompetencji, by świadomie zarządzać czasem ekranowym, odpoczywać od nadmiaru informacji i budować zdrowe relacje z technologią. Młodzież jest często przeciążona bodźcami medialnymi, cyfrowymi i społecznymi. Tempo życia, ogromny natłok informacji i brak przestrzeni do wyciszenia wpływają bardzo negatywnie na ich koncentrację, zdolności manualne i, co za tym idzie, zdrowie psychiczne. Według badań PAP „Badanie świadomości u nastolatków – co sądzą o swoim zdrowiu psychicznym?” przeprowadzonych w 2021 roku aż 73% nastolatków uważa zdrowie psychiczne za równie ważne co fizyczne. Natomiast wg badań NASK „Nastolatki 3.0” „co piąty nastolatek nie jest w stanie dobrze funkcjonować bez mediów społecznościowych dłużej niż kilka godzin, a 11,5% nie byłoby w stanie wytrzymać nawet godziny bez używania platform społecznościowych. Konieczność stałego bycia dostępnym, ciągłe rozproszenie i nieumiejętność oderwania się od rozpraszaczy prowadzą do przewlekłego zmęczenia i braku koncentracji.”

Naszym celem jest promowanie zdrowych relacji z technologią wśród dzieci, młodzieży i rodziców oraz kształtowanie umiejętności odpoczynku i wyciszenia w środowisku miejskim. Zależy nam również na integracji różnych grup wiekowych wokół wspólnego tematu – technologii i ciszy – podsumowuje Justyna Słowińska-Zarymbska.

Młodzieżowa Mapa Ciszy m.st. Warszawy Czy Warszawa może być miejscem kojącym i sprzyjającym wyciszeniu? Okazuje się, że tak, i to bardziej, niż mogłoby się wydawać. Dzięki inicjatywie młodych mieszkańców stolicy powstała Młodzieżowa Mapa Ciszy m.st. Warszawy, która pomaga odnaleźć przestrzenie odpoczynku w tętniącym życiem mieście. Projekt „Ciszej”, realizowany od lutego przez młodych Warszawiaków i Warszawianki, koncentrował się na budowaniu zdrowych relacji z technologią oraz świadomym odbieraniu dźwięków miasta. Efektem ich pracy jest unikalna mapa miejsc sprzyjających wyciszeniu i regeneracji – takich, z których sami korzystają na co dzień.

Na mapie znalazły się zarówno dobrze znane parki, budynki i przestrzenie publiczne, jak i mniej oczywiste, ukryte zakątki, schowane wśród miejskiego zgiełku ulic czy nad brzegiem Wisły. Każde z miejsc zostało opisane pod kątem dostępności czasowej, możliwości nauki lub rekreacji oraz ewentualnych opłat.

Mapa może stać się inspiracją do spacerów, sposobem na odpoczynek po intensywnym dniu czy przewodnikiem po spokojniejszej stronie Warszawy, szczególnie w nadchodzącym sezonie wiosenno-letnim. Młodzież w procesie tworzenia mapy wspierali: współzałożycielka Fundacji „Audionomia" Magdalena Świerczyńska-Dolot i polski muzyk, artysta dźwiękowy, niezależny kurator i badacz audiosfery Marcin Dymiter.

Wspólne tworzenie Mapy Ciszy było świetne! Wymienialiśmy się, jakie są warszawskie oazy spokoju pod kątem dostępności, opłat i lokalizacji, dzieląc je na poszczególne dzielnice. Dzięki temu stworzyliśmy praktyczny przewodnik po miejscach, w których tętniąca życiem stolica w końcu na chwilę milknie – komentuje Grzegorz Czernyszow, uczestnik projektu, wolontariusz i stypendysta Centrum Myśli Jana Pawła II.

Mapa Ciszy przygotowana jest w dwóch wersjach: papierowej, która będzie dystrybuowana podczas Nocy Muzeów oraz w wersji online na stronie centrumjp2.pl – premiera tej wersji zaplanowana jest na 6 maja na stronie internetowej centrumjp2.pl.

Instalacja dźwiękowa Młodzieżowa Mapa Ciszy zaprowadzi jej czytelników do takich miejsc w Warszawie, w których można zatopić się w ciszy. Ale to nie wszystko, bo twórcy zapraszają, by „zobaczyć” ją w innej wersji, niejako „na żywo”, podczas tegorocznej Nocy Muzeów. Spośród kilkudziesięciu miejsc umieszczonych na mapie wybranych zostało pięć, które młodzież odwiedziła ponownie, tym razem z profesjonalnym sprzętem do rejestracji dźwięku. W ten sposób powstała właśnie Instalacja dźwiękowa, której można doświadczyć tylko jeden raz – w czasie tegorocznej, warszawskiej Nocy Muzeów. To niesamowita dźwiękowa podróż po Warszawie ulicą Kozią, Wybrzeżem Puckim na wysokości Centrum Olimpijskiego, przez Kościół Wizytek, Kocią Kawiarnię Pur Pur i Park Skaryszewski. Nagrania terenowe i spacer dźwiękowy to formy, które pozwalają na zwolnienia tempa, stwarzają warunki do wzrostu uważności oraz myślenia o relacji społeczność – architektura – miejsce – wyjaśnia Marcin Dymiter, który wraz z młodzieżą stworzył instalację dźwiękową. Przygotowane nagrania są rodzajem dźwiękowej wędrówki: nagrania rozpoczynamy w centrum miasta, w otwartej przestrzeni, aby przejść przez nieco ukryty ogród, następnie oddalić się od centrum w poszukiwaniu dźwięków fauny i flory i zbalansowanego środowiska – dodaje Dymiter.

Sensoryczna instalacja dźwiękowa dostępna będzie 16 maja podczas Nocy Muzeów w Centrum Myśli Jana Pawła II. Wejścia na seanse dźwiękowe będą odbywały się w godzinach: 17:00, 17:45, 18:30, 19:15, 20:00, 20:45, 21:30. Na każdy z seansów może wejść 15 osób, decyduje kolejność wejść. Godzina 17.00 będzie dedykowana rodzinom z dziećmi poniżej 6 roku życia.

Spacer dźwiękowy Zbliżająca się Noc Muzeów przyniesie jeszcze jedną okazję do doświadczenia ciszy i dźwięków miasta w wyjątkowy sposób. Organizatorzy projektu „Ciszej” zapraszają na spacer dźwiękowy w poszukiwaniu spokoju w samym centrum Warszawy. Pięć wybranych miejsc z mapy będzie można poznać w wyjątkowy sposób – poprzez immersyjny spacer dźwiękowy, przygotowany specjalnie na Noc Muzeów w Centrum Myśli Jana Pawła II. Uczestnicy wyruszą w sensoryczną podróż przez różne oblicza ciszy w mieście. Trasa poprowadzi m.in. przez zabytkową ulicę Kozią, następnie pozwoli doświadczyć atmosfery sacrum Kościoła Sióstr Wizytek, dalej przeniesie spacerowiczów do zielonej przestrzeni Parku Skaryszewskiego. Na trasie znajdzie się także przystanek w klimatycznej kociej kawiarni, a finałem będzie relaks na nadwiślańskich bulwarach, gdzie ptaki rozpoczęły swoje wiosenne koncerty.

Jeśli w tym wyjątkowym, pełnym zgiełku i pośpiechu wieczorze ktoś chce na chwilę odnaleźć spokój i odzyskać energię – zapraszamy do Centrum Myśli Jana Pawła przy Foksal 11 na „Spacer dźwiękowy”, który rozpoczyna się o godz. 21:00. Liczba miejsc jest ograniczona, a zainteresowani wydarzeniem mogą się na nie zapisać poprzez formularz dostępny na centrumjp2.pl.

---

Organizatorem projektu „Ciszej. O zdrowych relacjach z technologią i dźwiękami miasta” jest Centrum Myśli Jana Pawła II, instytucja kultury m.st. Warszawy, która od 20 lat zaprasza do wspólnego, wieloaspektowego namysłu nad miejscem człowieka w zmieniającej się rzeczywistości – poprzez kulturę, naukę i edukację. Partnerem projektu jest Fundacja Instytut Cyfrowego Obywatelstwa. Projekt dofinansowano ze środków m.st. Warszawy w ramach Funduszu Instytucji Kultury. Partnerem „Młodzieżowej Mapy Ciszy m.st. Warszawy” jest Dzielnica Wisła.