MEDALE ROSYJSKIE

DO 1917 ROKU

Historia nowoczesnego medalierstwa rosyjskiego rozpoczęła się w momencie objęcia rządów przez cara Piotra I. Ogromne znaczenie dla rozwoju tej dziedziny sztuki w Rosji miały zagraniczne wojaże cara, który był również kolekcjonerem medali. Sprowadził do Rosji kolekcje medali francuskich, włoskich i niemieckich. Sam też w wolnym czasie projektował medale. Za jego sprawą medale stały się w Rosji oficjalnymi, historycznymi dokumentami epoki, a to czy się ukażą zależało od cara. Piotr I sprowadził do Rosji zagranicznych mistrzów, którzy pracowali w mennicy otwartej w roku 1701 w Moskwie. Powstały wówczas serie historyczne, m.in. seria medali poświęconych Wojnie Północnej. W XVIII wieku ogromną rolę w rozwoju medalierstwa w Rosji odegrały dwa Komitety Medalierskie, które były swego rodzaju kolegium redakcyjnym przygotowującym medalierska historie Rosji. Ogromne zasługi dla ich działalności położył też Michał Łomonosow, który w swych pracach historycznych niejednokrotnie podkreślał jak wielkie znaczenie ma medal jako pamiątka historyczna. WXVIII wieku w Rosji prawowali również medalierzy zagraniczni: Salomon Gouin (Francja), Georg Breier (Niemcy), Carl Lebert (Niemcy – przełom XVIII i XIX wieku). W XIX stuleciu największe znaczenie dla dalszego rozwoju medalierstwa miała twórczość Fiodora Tołstoja. Ten wszechstronnie utalentowany artysta, oprócz imponującego dorobku medalierskiego zostawił wiele projektów rysunkowych medali, wykorzystywanych później przez innych artystów (Utkina, Mieszczieriakowa). Opublikował Zapiski, w których zawarł podstawowe zasady komponowania medali. Twórczość tego artysty to całą epoka w medalierstwie rosyjskim. W późniejszym okresie w jego pracach pojawiły się elementy realizmu, którego zwiastuny zaczęły pojawiać się już w pierwszej połowie XIX wieku. Pojawiła się nowa tematyka, zarówno w medalierstwie, jak i innych dziedzinach sztuki. Było to życie powszechne znane w Rosji. Nowe tematy wprowadzili do swych prac medalierzy szkoły Tołstoja: A. Ljalin, A. Kliepikow. P. Utkin. Były to medale portretowe, jubileuszowe, upamiętniające budowę nowych obiektów, prace o tematyce wiejskiej. Andreas Gube, medalier niemiecki pracujący w Petersburgu, wprowadził do medalierstwa pejzaż. Liczne wówczas towarzystwa i stowarzyszenia uwieczniały swoją działalność medalami. Mistrzami medalierstwa portretowego byli: A. Ljalin, W. Aliesiejew, S. Ważenin, Griliches – ojciec i Griliches – syn. Od czasów Piotra I medalierstwo rosyjskie przeszło długą i interesującą drogę rozwoju. W Rosji medal zawsze był traktowany jako świadectwo epoki, odzwierciedlenie przemian gospodarczych, wydarzeń historycznych, pamiątka dokonań carów i znakomitych obywateli oraz jako dokument życia wsi. Rosyjscy medalierzy kształcili się pod okiem mistrzów z Zachodniej europy. Nie obce więc im były najnowsze trendy i kierunki obowiązujące w Europie. Najlepsze osiągnięcia medalierstwa XIX i początku XX wieku stworzyły solidne podwaliny dla dalszego rozwoju tej dziedziny sztuki po roku 1917. Prezentowana kolekcja pochodzi w całości ze zbiorów Muzeum Sztuki Medalierskiej. Znajdują w niej odzwierciedlenie (w niepełnym jednak zakresie) wszystkie tendencje i kierunki medalierstwa rosyjskiego. Pokazane zostały prac medalierów zachodnioeuropejskich pracujących e Rosji jak i wybitnych rosyjskich twórców. Wśród eksponowanych prac znajdziemy dzieła o tematyce polskiej. Komisarzem wystawy jest Krystyna Zięba.