Krąg Oneiron

Wystawa artystów katowickiej grupy "Oneiron"

wernisaż: 08.02.2008 r., godz. 18.00

w wystawie uczestniczą:

• Urszula Broll
• Antoni Halor
• Zygmunt Stuchlik
• Andrzej Urbanowicz
• Henryk Waniek

Nawiązując tematycznie do ubiegłorocznej wystawy pt. „Mandala”, w której kuratorka Agata Smalcerz pokazała prace artystów sięgających w swej twórczości do archetypu mandali, m.in. Marianny Bocian, Zofii Kulik, Aleksandry Polisiewicz, Janusza Rasińskiego, Kamila Sipowicza, Urszuli Broll i Andrzeja Urbanowicza – Galeria Bielska BWA prezentuje w lutym br. wystawę pt. „Krąg Oneiron”. Tytuł określa zarówno twórczość pięciorga katowickich artystów, którzy w latach 60. ubiegłego wieku tworzyli legendarny śląski underground, jak i niezwykłe ówcześnie zjawisko społeczne. Krąg ten był szczególną formacją duchową, która ukształtowała się jako reakcja na ubezwłasnowolnienie kultury w dobie PRL-u, a u jej podstaw leżało dążenie do wolności, niezależności, otwarcie na inne kultury, religie i filozofie. Henryk Waniek wspomina w tekście „Mistyczna aura Śląska” umieszczonym w katalogu wystawy: „Chodziło nam o to, co dla tamtego systemu było nie do przyjęcia. Można powiedzieć, że pracowaliśmy nad mapą ucieczki do prywatnej duchowości”.

Obie wystawy łączą nazwiska Urszuli Broll i Andrzeja Urbanowicza. To właśnie w ich pracowni na poddaszu kamienicy przy ul. Piastowskiej w Katowicach w drugiej połowie lat 60. scementował się artystyczny pięcioosobowy krąg przyjaciół – poza Broll i Urbanowiczem, tworzyli go także Antoni Halor, Zygmunt Stuchlik i Henryk Waniek. Poddasze stało się „ (...) miejscem tutejszej kontrkultury, nowych eksperymentów artystycznych, prądów intelektualnych czy sposobów poznawczych. To tam odbywały się spotkania pierwszej w Polsce gminy buddyjskiej, zloty hippisów czy psychodeliczne meetingi. (...) Oneiron był w skali Śląska i Polski unikatem. Wydawane przez krąg pisma (...), tłumaczenia czy organizowane surrealistyczne happeningi i akcje ożywiały szare życie południowej Polski” (Stanisław Ruksza o Kręgu Oneiron, Ultramaryna).

Dyskusje w kręgu przyjaciół dotyczyły zarówno sztuki, jak i nowej świadomości artystycznej, ezoteryki, jungowskiej psychologii głębi, rzeczywistości snu i jego interpretacji, psychodelików, symbologii, dziwności i odmienności, buddyzmu i eliadowskiej koncepcji religijności i mitu – wymienia niektóre wątki Andrzej Urbanowicz, kurator wystawy.

W grudniu 1967 roku punktem zwrotnym dla zaistnienia nazwy grupy przyjaciół stała się wspólna decyzja o podjęciu kolektywnego dzieła nazywanego później „Encyklopedią”, „Leksykonem” lub „Czarnymi Kartami”. Pomysł stał się nieco dadaistyczną próbą stworzenia swoistego leksykonu symboli. „Czarne karty” na kartonie o formacie 70 x 70 przedstawiały pozornie bezładny nurt hieroglifów, fantazmatów, symboli i osobistych notatek. 30 dziwnych obrazów spotkało się ze sporym zainteresowaniem, czego wyrazem była wystawa w Galerii Współczesnej w Warszawie.

Wystawa oraz monograficzne wydawnictwo pt. „Oneiron. Ezoteryczny krąg artystów z Katowic” powstały dzięki wsparciu Oberschlesisches Landesmuseum w Ratingen, Nadrenia –Westfalia (Niemcy). Po premierowym pokazie w Ratingen (2006), wystawa była prezentowana w Jeleniej Górze, Ostrawie (Czechy), a ostatnio w galerii Sektor I Górnośląskiego Centrum Kultury w Katowicach.

.