Jak powiedzieć „ja”? - Zestaw filmów krótkometrażowych | TransFest 2026

„Ja” to słowo o prostej funkcji: wskazuje osobę, która właśnie mówi. Wystarczy jednak, że wypowie je ktoś, czyja płeć wymyka się oczekiwaniom otoczenia, by rozpoczęło się postępowanie wyjaśniające. Od kiedy? Na jakiej podstawie? Kto to potwierdzi? Cisnormatywność ma imponujące zaufanie do własnych domysłów i zadziwiającą podejrzliwość wobec tego, co inne osoby wiedzą o sobie.

Czasem doświadczenie wyprzedza język. Fascynacja drugą osobą może zacierać granicę między pożądaniem a identyfikacją, a drobny gest pozwala na nowo odczytać własną przeszłość. Innym razem słowa są gotowe od dawna, lecz otoczenie odmawia przyjęcia ich do wiadomości. Społeczeństwo najpierw ustawia nas w odpowiednim kadrze, a gdy próbujemy z niego wyjść, zarzuca nam udawanie. Autentyczność, jak się okazuje, również ma swój scenariusz.

Sześć filmów tego bloku przygląda się tym sprzecznościom z czułością, gniewem i bezczelnym poczuciem humoru. Kostium bywa szczerszy od szkolnego mundurka, spojrzenie potrafi otworzyć drogę do samorozpoznania albo uczynić z nas widowisko, a rodzinna kolacja może zamienić się w publiczne upokorzenie. Od intymnych wspomnień po klaunowski absurd filmy wymykają się przewidywalnej opowieści o odkrywaniu „prawdziwego ja”. Niepewność spotyka się tu z przyjemnością, a samotność z queerową biskością.

Wypowiedzenie transowego „ja” potrafi zmienić relacje, naruszyć cudze wyobrażenia i nadać nowe znaczenie przeszłości. Nie gwarantuje zrozumienia ani szczęśliwego zakończenia. Własne „ja” nie musi być kulminacją opowieści. Może być dopiero jej początkiem — chwilą, w której odmawiamy cudzej reżyserii.

​01. Christmas Behind Glass

Navidad en Vitrina

Reżyseria: Felix Mori Saldias Becerra Kraj: Chile · Rok: 2026 · Czas: 2 min 24 s Forma: animacja

Spotkanie z chłopcem przypomina kobiecie trans o trudnym Bożym Narodzeniu z dzieciństwa. Tamte wydarzenia wciąż wpływają na jej stosunek do świąt.

1. Only the Dead Fish Go with the FlowSeuls les poissons morts suivent le courant

Reżyseria: Christophe Gomes Kraj: Francja · Rok: 2025 · Czas: 10 min Forma: fabuła

Sześcioletnia Camille przychodzi na szkolną zabawę karnawałową w stroju księżniczki. Dyrektorka odmawia uznania jej za dziewczynkę i wzywa matkę na rozmowę.

1. Lady Macbeth Was Never a GirlReżyseria: Francesca McBride Kraj: Wielka Brytania · Rok: 2026 · Czas: 8 min 20 s Forma: fabuła

Brytyjska szkoła, lata dziewięćdziesiąte. W świecie mundurków i szkolnych reguł pewnej nastoletniej osobie coraz trudniej odnaleźć się w przypisanej jej roli. Zagubione spodnie dresowe i wers z „Makbeta” budzą przeczucie, którego nie potrafi jeszcze nazwać.

1. Part of the BandReżyseria: Jacinta Gaspar Kraj: Kanada · Rok: 2025 · Czas: 10 min 14 s Forma: fabuła

Samotny Charlie trafia na koncert lokalnego zespołu w Toronto. Nie może oderwać wzroku od osoby śpiewającej na scenie, a później przestać o niej myśleć. Zauroczenie miesza się z pragnieniem, by być do tej osoby podobnym.

1. A Night at the CircusReżyseria: Robin Manganaro Kraj: Stany Zjednoczone · Rok: 2025 · Czas: 10 min 22 s Forma: fabuła, komedia satyryczna

Bee ma osiemnaście lat i po coming oucie po raz pierwszy zasiada z rodziną do stołu. Wśród natarczywych pytań i niezręcznych uwag coraz bardziej czuje się jak klaun. Film nadaje temu odczuciu dosłowny wymiar: klaunowski makijaż, rekwizyty i kreskówkowe efekty dźwiękowe zmieniają rodzinną kolację w groteskę.

1. Mia MioReżyseria: Roxanne Peguet Kraj: Luksemburg · Rok: 2025 · Czas: 20 min Forma: fabuła, dramat

Po kolejnym afterparty Mia zaczyna zadawać sobie pytania o własną płeć. Przez kilka godzin rozmawia o nich z dwiema najbliższymi osobami, które towarzyszą jej w tym trudnym momencie.